Hasat Mevsiminin Tayini



Bal hasadı bazı bölgelerde, kovanların ilkbahar muayenesi yapıldığı Nisan ayından 45-60 gün sonra, bazı bölgelerde ise Ağustos veya Eylül ayında yapılır. Fenni kovanlarda, her ne zaman olursa olsun, ek­lemeler dolduktan ve bal iyice olgunlaştıktan sonra hasadı yapmalıdır. Olgunlaşmış balların uzun müddet kovanda kalması, renklerinin koyu­laşmasına ve dolayısıyla de bilhassa gümeç ve seksiyon ballarında de­ğerinin düşmesine sebep olacağı gibi, yersizlik sebebiyle arıların bal toplamasının duraklamasına ve oğul hazırlığı yapmalarına sebep olur. Nektar kaynaklarının pek gür olduğu senelerde kuvvetli arı aileleri ila­ve edilen eklemeyi bazen 4-7 gün gibi çok kısa bir zamanda dolduru­labilir.
Bu sebeple ballıkta dolmuş ve olgunlaşmış ballan hemen almalı, yerlerine suni petekli veya başlangıçlı çerçeveler ilave etmeli, yahut da alman çerçevelerin balı hemen bal süzme makinesinden geçirilerek balı sızdırılmak ve bu boş petekler tekrar kovana iade edilerek arıların kolaylıkla bu boş kabartılmış petekleri doldurmaları sağlanmalıdır.
Olgunlaşmamış Balların Anlaşılması
Balın olgunlaştığı, çerçevedeki ballı gözlerin tamamen, yahut da asgari dörtte üçünün anlar tarafından mum tabakasıyla sırlamasından ve hafif bir silkme ile nektarın petek gözlerinden dökülmemesinden anlaşılır. Olgunlaşmamış ballar uzun müddet dayanmaz. Kısa zaman­da sarf edilmediği takdirde tahammür eder bozulur.
Anlar balı olgunlaştırmak için, öğleden sonra ve akşamleyin ve hatta gece kovan kapısı önünde yüzleri kovana dönük olarak kanat çırparlar. Böylece baldaki fazla suyun uçmasına, dolayısıyla da balın ol­gunlaşmasına çalışırlar.
Olgunlaşmamış taze bal sızdırılıp birkaç gün içinde yenilirse daha hafif ve leziz olur ve bal yiyince alerji yapıp karnı ağrıyan bazı kimselere pek dokunmaz.
Bal Hasadına Hazırlık
Bu ve önümüzdeki aylar, arıcının ilkbahar çalışmalarının semeresini alacağı bal hasat günleridir.
Bal derleme zamanında aynı koşullarda arıcılık yapan 2 kimsenin, hangisinin yedeğinde fazla miktarda kabartılmış petek varsa o kimse daha çok bal almaya aday arıcıdır. Elinde kabartılmış petekler olan arıcı, en az dörtte veya üçte bir oranında daha çok derler. Bundan ötürü­dür ki; "Arıcının en kıymetli sermayesi kabartılmış petektir" derler.
İleri arıcılar, her kovan için 2-3 yedek kabartılmış peteklerle dolu yedek ballık bulundurmayı yeğlerler. Az ballı olanlar kovanlarını sık sık muayene ederek, üçte veya dörtte biri sıralanmış çerçeveleri alarak, süzer ve tekrar yerine koyarlar. Böylece 2-3 günde bir defa, büyük bal toplama süresince kovanlarından bal almış olurlar.
Unutulmamalıdır ki; Büyük bal toplama devresinde, arılar yeni petekler kabartmaya uğraşmaktan ziyade, hazır boş petekleri doldurmayı tercih ederler.
Petekli bal alacak olanların, çerçevedeki tüm gözeneklerin dolup,
sıralanmasını beklemeleri gerekir. -

Bal hasadı yapılacağı zaman körüğün iyice yakılmış, bol duman verir hale getirilmiş, pantolon paçaları boğularak naylon torba içine alınmış veya çizme giyilmiş, maske geçirilmiş ve gerekirse eldivenlerin de takılmış olması lazımdır.
Büyük Son Bal Hasadını Ne Zaman Yapalım?
Büyük son bal hasadını, çevrede nektar kaynaklarının tamamen tükendiği geç zamanlara bırakırsak, arılar hırçın olur, sağım zorlaşır ve yağmacılık tehlikesi de artar.
Nektarın azaldığı arıların çalışmasından kolayca anlaşılır. Faaliyetlerinin azaldığı hemen dikkati çeker. Gece uğultu azalır. Akşamları es­kisi gibi yüzleri kovan uçma deliğine dönük olarak, uçma tahtasına ka­nat çırpan arılar olmaz. Baskül üzerinde denetleme kovanı varsa, artık her gün gelen bal 200-300 grama iner. Eskisi gibi 1-2-3-5 ve hatta ba­zen 10 kilo artan ağırlık gramlara düşer.
Ballıklar erken kaldırılırsa, kuluçkalıktaki yavrulu çerçevelerden çıkan arıların hücreleri de balla doldurulmuş olur. Üst kata bal taşınarak kuluçkalıkta kış ihtiyacı balın azalması önlenir.

Bal Hasadına Başlama
Önce uçma deliğinden, çok hafif bir iki pompa duman verilir. Kovan kapağı bir kenara bırakılır. Örtü tahtaları veya örtü bezi kaldırıla­rak yukarıdan aşağı duman verilir. Arılar aşağıya doğru iner ve olduk­ça sakinleşir.
İyi bir kazıyacak veya kanırgaç yardımı ile çerçeveler birer birer çıkanlar. Üzerinde fazla arı varsa kovan önüne silkilir. Düşmeyen birkaç arı, arıcı fırçası veya hindi teleği, ot demeti ile süpürülür.
Anlardan temizlenen çerçeve ya bir yardımcıya verilip içeriye gönderilir, ya da küçük 1 kovancığa veya üzerine bez örtülü boş bir ballı­ğa konur.
Bezin boş ballığı iyi kapatması ve aralarından içeri arı girmemesi için ıslatılmasında fayda vardır.
Alman ballı çerçeveler yerin» varsa kabarmış çerçeveler, yoksa temel petekli veya boş çerçeveler konulur ki 2. açışta güçlük olmasın.
Tamamdır, kovan kapatılır, diğerlerine geçilir.
Çerçeveler üzerindeki arıları kovan kapısı önüne veya son alman çerçeveden sonra ballık içine silkelerken; çerçeve sol elle tutulup, sağ elin yumruğu ile vurulması, çok arının hemen dökülmesini kolaylaştırır.
Tüm Ballığı indirerek Hasat
Ballıktaki petekler süzülmeyecek ve petekli olarak muhafaza edilip satışa sunulacaksa; ballık kuluçkalık üzerinden tümü ile alınır. Bu takdirde çerçevelerin hepsinin tam sırlanmış olması ve yavrulu petek bu­lunmaması gerekeceği tabiidir.
Yine üstten bol dumanla arılar aşağı kata indirilir. Ballıkla kuluçkalık arasına dışardan el demirinin keskin tarafı sokularak, birbirinden ayrılması sağlanır.
Ballık kalıbı ile alınarak bir kenara konup sağım yapılan kovan hemen kapatılır. Gerekiyorsa alman ballık yerine başka ballık konduktan sonra kapatılır. Ve kenara konulan ballık hemen içeriye alınır.
Ballıkta sırlı petekli çerçevelerdeki arılar, üzerinden duman verilince alt kata çok kolay ve çabuk indikleri halde; sırsız ve yavrulu çerçe­vedeki arılar çok güç inerler.
Eğer ballıkta çok az birkaç arı kaldıysa, bunlar içerde pencere önü ne gelirler veya petek üzerinde kalırlar. Akşam üzeri pencere açılarak dışarı verilir. Veya boş bir kibrit kutusu açılıp arı üzerine kapatılır. Sonra kibrit kutusu parmakla bastırılarak kapatılıp, kutuya alınan an, dışarıda açılarak arının kaçması sağlanır.
Teker teker çerçeveyi mi almanın, tüm ballığı mı almanın, ya da dolan ballık üzerine veya alıma ikinci bir ballık mı vermenin kolay olacağını arıcı takdir edecektir.