Istanbul Altin Rafineri
Toplam 2 adet sonuctan sayfa basi 1 ile 2 arasi kadar sonuc gösteriliyor

Gametlerin oluşumu, tozlanma ve döllenme

ZIRAAT/TARIM BÖLÜMÜ kategorisinde ve Genel Bahçe Bitkileri Kitabı forumunda Gametlerin oluşumu, tozlanma ve döllenme başlıklı konuyu görüntülüyorsunuz.=>
Gametlerin oluşumu, tozlanma ve döllenme Eşeysel (sexual) çoğalan bitkiler, erkek ve dişi eşey hücrelerinin (gametlerin) birleşmesi sonucu oluşan "zigote"un gelişmesi ile çoğalırlar. Tozlanma ve döllenme konularına girmeden önce gametlerin oluşumuna ...

  1. #1
    Bahcesel.com Editor ubeyd - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    Nov 2007
    Mesajlar
    4,090
    Post Thanks / Like
    Blog Entries
    25
    Dosyasel
    0
    Uploads
    0

    Gametlerin oluşumu, tozlanma ve döllenme

    Gametlerin oluşumu, tozlanma ve döllenme



    Eşeysel (sexual) çoğalan bitkiler, erkek ve dişi eşey hücrelerinin (gametlerin) birleşmesi sonucu oluşan "zigote"un gelişmesi ile çoğalırlar. Tozlanma ve döllenme konularına girmeden önce gametlerin oluşumuna kısaca değinmek yararlı olacaktır


    Gametlerin oluşumu (Gametogenesis)
    tozu ana hücreleri (microsporocyt) oluşmaktadır. Çiçek tozu ana hücrelerinin çekirdekleri (2n) önce meyoz (redüksiyon), sonra mitoz olmak üzere iki kez bölünerek 4 çekirdek oluşur. Daha sonra hücre zarları oluşarak bir ana hücreden haploid (x) kromozom sayısına sahip dört adet hücre (tetrat) oluşmaktadır (Şekil 3.10). Bunların herbiri genç mikrosporlardır. Mikrosporlar polen keseleri içinde gelişmeye başlarlar. Hücre zarları kalınlaşır ve çekirdekleri bölünerek (mitoz) iki çekirdekli çiçek tozları oluşur. Bu çekirdeklerden büyük olanı, çiçek tozu borusunun gelişmesinde rol alan vegetatif çekirdek, küçük olanı ise döllenme için gerekli olan generatif çekirdektir. Bazı bitkilerde generatif çekirdek tozlanmadan önce, çiçek tozları dinlenme halinde iken, bölünerek iki generatif (erkek gamet, microgamet) ve bir vegetatif çekirdekten oluşan üç çekirdekli polen tozları oluşur. İki çekirdekli polenlerde generatif çekirdeğin, çimlenmiş çiçek tozunda veya polen tüpünde, bölünmesi ile erkek gametler oluşur. Bu nedenle çimlenen çiçek tozlarına embriyo kesesi (male gametophyte) de denilmektedir (Şekil 3.11).

    Dişi gametlerin (macrogamet) oluşumu

    Tohumlu bitkilerin çoğalmasında rol oynayan ikinci gamet "macrogamef'tir. Macrogamet'ler dişi organın yumurtalığında (ovary) bulunan tohum taslaklarında (ovule) oluşurlar. Tohum taslaklarının sayısı, karpel sayısına ve her karpeldeki tohum taslağı sayısına bağlı olarak değişmektedir. Genellikle her tohum taslağında bir tek yumurta ana hücresi (megasporocyte) oluşur.

    Tohum taslağı, daha öncede belirtildiği gibi, embriyo kesesinin oluşum yeridir. Yumurtalığın iç yüzünde, karpellerin "placenta" denen bir kısmı gelişerek tohum taslağını oluşturur. Bir tohum taslağı, onu plasentaya bağlayan göbek bağı (funiculus), iç göbek (chalaza), nucellus (megasporangium) ve nuseîlusu dıştan saran (bir veya iki tane) yumurta zarı (integument) olmak üzere 4 kısımdan oluşmuştur. İntegümentler arasında kalan açıklığa kapıcık (micropyl) denilmektedir



    Erkek ve dişi eşey hücrelerinin (gametlerin) oluşum zamanı türlere, çeşitlere ve ekolojik koşullara göre değişmektedir. Örneğin, kayısılarda eşey hücreleri Şubat sonunda, elma ve armutlarda ise ilkbaharda oluşmaktadır.

    Erkek gametlerin (microgamet) oluşumu

    Tohumlu bitkilerin çoğalmasında rol oynayan iki gametten biri "microgameftir. Mikrogametler erkek organların anterlerinde bulunan çiçek tozu keselerinde (loculus, mierosporangium) oluşmaktadırlar (Bkz. Şekil 3.6).

    Erkek organlar olgunlaşmca anterlerdeki polen keselerinde çiçek
    tozu ana hücreleri (microsporocyt) oluşmaktadır. Çiçek tozu ana hücrelerinin çekirdekleri (2n) önce meyoz (redüksiyon), sonra mitoz olmak üzere iki kez bölünerek 4 çekirdek oluşur. Daha sonra hücre zarları oluşarak bir ana hücreden haploid (x) kromozom sayısına sahip dört adet hücre (tetrat) oluşmaktadır (Şekil 3.10). Bunların herbiri genç mikrosporlardır. Mikrosporlar polen keseleri içinde gelişmeye başlarlar. Hücre zarları kalınlaşır ve çekirdekleri bölünerek (mitoz) iki çekirdekli çiçek tozları oluşur. Bu çekirdeklerden büyük olam, çiçek tozu borusunun gelişmesinde rol alan vegetatif çekirdek, küçük olanı ise döllenme için gerekli olan generatif çekirdektir. Bazı bitkilerde generatif çekirdek tozlanmadan önce, çiçek tozları dinlenme halinde iken, bölünerek iki generatif (erkek gamet, microgamet) ve bir vegetatif çekirdekten oluşan üç çekirdekli polen tozları oluşur. İki çekirdekli polenlerde generatif çekirdeğin, çimlenmiş çiçek tozunda veya polen tüpünde, bölünmesi ile erkek gametler oluşur. Bu nedenle çimlenen çiçek tozlarına embriyo kesesi (male gametophyte) de denilmektedir (Şekil 3.11).

    Dişi gametlerin (macrogamet) oluşumu

    Tohumlu bitkilerin çoğalmasında rol oynayan ikinci gamet "macrogamef'tir. Macrogamet'ler dişi organın yumurtalığında (ovary) bulunan tohum taslaklarında (ovule) oluşurlar. Tohum taslaklarının sayısı, karpel sayısına ve her karpeldeki tohum taslağı sayısına bağlı olarak değişmektedir. Genellikle her tohum taslağında bir tek yumurta ana hücresi (megasporocyte) oluşur.

    Tohum taslağı, daha öncede belirtildiği gibi, embriyo kesesinin oluşum yeridir. Yumurtalığın iç yüzünde, karpellerin "placenta" denen bir kısmı gelişerek tohum taslağını oluşturur. Bir tohum taslağı, onu plasentaya bağlayan göbek bağı (funiculus), iç göbek (chalaza), nucellus (megasporangium) ve nusellusu dıştan saran (bir veya iki tane) yumurta zarı (integument) olmak üzere 4 kısımdan oluşmuştur. İntegümentler arasında kalan açıklığa kapıcık (micropyl) denilmektedir


    Kaynak: Genel Bahçe Bitkileri - Prof.Dr Atila GÜNAY
    Sayın ziyaretçimiz, hayatınızı değiştirmenize sadece bir adım kaldı. Hemen şimdi, Türkiye'nin en kaliteli tarım ve bahçe forumuna ücretsiz kayıt olarak en özgün ve güncel bilgilerin titizlikle sunulduğu, 40'tan fazla akademisyenin desteklediği, 8 yıldır aralıksız sizler için yayın yapan sitemize sadece 20 saniyede üye olabilirsiniz. Unutmayın bu gün burada olmanız bir tesadüf değildir çünkü evrende tesadüfe yer yoktur.

  2. #2
    Bahcesel.com Editor ubeyd - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    Nov 2007
    Mesajlar
    4,090
    Post Thanks / Like
    Blog Entries
    25
    Dosyasel
    0
    Uploads
    0

    Cevap: Gametlerin oluşumu, tozlanma ve döllenme


    dönüşürler. Micropyl tarafındaki kutup hücrelerinden iç taraftaki yumurta hücresi (oospher) olarak gelişir. Diğer iki hücre "sinergid" hücreleridir. Karşı kutuptaki hücreler "antipod" hücreleridir. Bunlar döllenmeden biraz önce kaybolurlar. Bu aşamalardan geçen embriyo torbasına sahip dişi organlar döllenme olgunluğuna erişmişlerdir. Bazı türlerde olgunlaşmış dişi organın stigmasmda çiçek tozlarının çimlenmeleri için şeker içeren bir sıvının salgılanması, dişi organın tozlanmaya hazır (receptive) olduğunu göstermektedir.Döllenmenin ilk koşulu tozlanmanın olmasıdır. Erkek organ başçığında olgunlaşan çiçek tozlarının (polen) dişicik tepesi üzerine taşınmasına "tozlanma" denir. Bahçe bitkilerinde tozlanma, çiçek yapısına göre, rüzgarla veya böceklerle gerçekleşmektedir.

    Böceklerle tozlanan bitkilere "entomophyl" bitkiler denir. Elma, armut, ayva, erik, kiraz, vişne, şeftali, badem, nar, incir gibi meyve türleri ve domates, biber, patlıcan gibi sebze türlerinde tozlanma böcekler aracılığı ile olmaktadır (Şekil 3.13). Bu türlerde çiçek

    erseliktir ve taç yapraklar renkli, güzel kokulu ve çok gösterişlidir. Ayrıca bu çiçeklerin pek çoğunda balözü (nektar) salgılayan bezler vardır. Bu özellikleri ile böcekleri kendilerine çekerek tozlanmada yardımcı olurlar. Buna karşın anterleri ve stigmaları küçük, çiçek tozları az, iri ve yapışkandır. Hermaphrodite çiçek yapısına sahip asmanın çiçeğinin gösterişsiz olması ve nektarların böcekleri çeken kokulu ve tatlı sıvıyı salgılayamamaları nedeni ile tozlanma asmada rüzgar aracılığı ile olmaktadır.

    Bazı türlerde çiçeğin yapısı ile tozlamayı yapan böceklerin hayat devreleri arasında vazgeçilmez bir ilişki vardır. Bunun en güzel örneği incirlerde tozlanmayı yapan incir sineği (Blastophaga sp.) ile erkek ve dişi incir çiçekleri arasında görülmektedir.

    Böcekler arasında özellikle bal arılarının tozlanmada ayrı bir yeri vardır. Koloni halinde yaşamaları ve çiçeklenme zamanı kovanlarıyla bahçelere taşmabilmeleri, tozlanmanın yeterli bir düzeyde gerçekleştirilmesinde büyük kolaylık sağlarlar.

    Rüzgarla tozlanan bitkilere "anemophyl" bitkiler denir. Bu bitkiler genellikle bir cinsli çiçeklere sahiptirler. Fındık, ceviz, pikan, dut, kestane gibi monoik; hurma ve Antep fıstığı gibi dioik türler anemophyl'dirler.

    Anemophyl bitkilerin çiçekleri, entomophyl bitkilerde olduğu gibi gösterişli değildir. Çiçeklerin taç yaprakları ya hiç yok, (pikan, ceviz, Antep fıstığı) ya da çok küçüktür (apetalous). Nektar salgılamazlar. Stigmaları geniş ya da çok parçalı ve pürüzlüdür. Erkek organlar büyük ve polen sayısı çok fazladır (Şekil 3.14). Polenler kuru, küçük (0,03mm) ve hafiftir. Olgun bir ceviz ağacında herbiri 1-4 milyon polen üreten 5000 erkek organ (kedicik) olduğu ve normal bir ceviz ağacında dişi çiçeklerin 7-8 katından daha fazla erkek organ oluştuğu bildirilmektedir.

    Çilek, kivi, kestane ve bazı erik çeşitleri hem böceklerle ve hem de rüzgarla tozlanabümektedirler.

    Bir çiçeğin dişi organı kendi çiçek tozları ile tozlanabildiği gibi, aym bitki veya başka bir bitki (aynı veya farklı çeşitten) üzerindeki çiçeklerin çiçek tozları ile de tozlanabilmektedir. Buna göre bitkiler "kendiyle tozlanan" ve "yabancıyla îozlanan"lar diye sınıflandırılırlar. Dişi organların aynı çeşide ait çiçeklerin çiçek tozları ile tozlanmasına "kendiyle tozlanma", aym türe (veya başka bir türe) ait başka bir çeşidin çiçek tozları ile tozlanmasına da "yabancıyla tozlanma" denir.



    Kendiyle tozlanma veya yabancıyla tozlanma, çoğu kez, erkek ve dişi organların (veya gametlerin) olgunlaşma zamanlarına göre değişir. Erkek ve dişi organların aym zamanda olgunlaşmalarına "homogamy", farklı zamanlarda olgunlaşmalarına "dichogamy" denir. Dichogamy gösteren bitkilerde erkek organların dişi organlardan önce olgunlaşmasına "protandiy", dişi organların erkek organlardan önce olgunlaşmasına da "protogeny" denilmektedir. Protandry veya protogeny özelliği gösteren bitkilerde, kendiyle tozlanma gerçekleşemediğinden, yabancı çiçek tozları ile tozlanırlar. Monoik ve dioik türlerde dichogamy çok yaygındır. Örneğin, fındık, ceviz, pikan, Antep fıstığı gibi sert kabuklu meyve türlerinde hem protogeny ve hem de protandry görülmektedir (Heterodichogamy). Bu türlerden ürün alınabilmesi için, esas çeşitle aynı zamanda çiçek açan başka çeşitlerin de yetiştirilmesi zorunlu olmaktadır. Bu amaçla yetiştirilen çeşitlere "tozlayıcı çeşit" denilmektedir,

    Tozlanmanın ilk koşulu erkek ve dişi organların aynı zamanda olgunlaşmış olmaları (homogamy) ise de, yeterli bir tozlanma için çevre koşullarının da uygun olması gereklidir. Çiçeklenme zamanı havanın çok serin, sıcak, nemli, kuru, yağışlı, sisli, durgun ve rüzgarlı olması, tozlayıcı böceklerin cins ve miktarı tozlanma üzerinde olumlu ya da olumsuz etki göstermektedir.

    Tozlanma zamanı havanın uzun süre sisli ve durgun olduğu yıllarda, fındık, ceviz, pikan, kestane gibi anemophyl bitkilerden hemen hiç ürün alınamaz. Böyle havalarda çiçek tozları havada asılı kalarak tozlanma engellenir. Karadeniz bölgesinde bu durumla sık sık karşılaşılmaktadır. Tozlanmayan fındık çiçeklerinde döllenme olmadığı için içi boş meyveler oluşmaktadır. Aynı durum, Güneydoğu Anadolu bölgemizde yetiştirilen Antep fıstıklarında, sıcak esen kuru rüzgarların dişicik tepesini kurutması nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Böyle havalarda tozlanlanma olsa dahi, polenler kuru stigma üzerinde çimlenemediğinden içi boş (fıs) meyveler oluşmaktadır. Dişicik tepesinin yıkanmasına neden olduğu için tozlanma zamanı yağış olması istenmez.
    Hava durumu tozlanmada yardımcı olan böceklerin, özellikle arıların aktivitelerini de etkiler. 10°C'nin altındaki sıcaklıklarda, yağışlı ve saatte 25-40 km'den daha hızlı esen rüzgarlı havalarda arılar kovanlarından çıkmazlar.

    Tozlanması böceklerle olan meyve türlerinde iyi bir tozlanma için bahçede bir hektar alan için 2-5 adet fenni kovan bulundurulması ve kovanların birbirinden uzaklığı 250 m'den daha fazla olmayacak şekilde bahçe içinde dağıtılmaları gereklidir.

    Tozlanmaları rüzgarla olan veya kendiyle tozlanamayan çeşitlerde, esas çeşitlerle aynı zamanda çiçek açan tozlayıcı çeşitler seçilmeli ve bu çeşitler tozlanacak çeşitlerden 75 m'den daha fazla uzaklıkta olmayacak şekilde dikilmelidirler.

    Dünyada yetiştiriciliği yapılan kültür asmalarının yaklaşık %97'si erdişi çiçek yapısına sahiptir. Bu çiçek yapısına sahip çeşitler, kendi kendilerini tozlayabilmeleri nedeniyle tek çeşitle bağ tesis etmek mümkün olmaktadır. Karagevrek, Tahannebi, Hönüsü, Erolan, Çavuş, Fesleğen gibi morfolojik erdişi fizyolojik dişi çiçeğe sahip çeşitler ise, çiçek tozlarının tozlama ve dölleme yeteneğinde olmamaları nedeniyle bu çeşitlerle bağ kurulurken mutlaka tozlayıcı (babalık) bir çeşide ihtiyaç duyulmaktadır.

    Bu tip çeşitlerle bağ tesis edilirken iyi bir tozlanma sağlayabilmek için, dikim planı ya 2 sıra analık çeşide bir tozlayıcı çeşit ya da 8 ana çeşide bir babalık çeşit olacak şekilde yapılmalıdır (Şekil 3.15 ve 3.16). Dölleyici çeşit seçiminde dikkate alınması gereken bazı unsurlar şu şekilde sıralanabilir:

    a) Dölleyici çeşit bol çiçek tozu oluşturmalı ve çiçek tozlarının
    çimlenme oranı yüksek olmalı,

    b) Dölleyici çeşidin çiçek açma zamanları uzun ve ana çeşitle aynı
    zamanda olmalı,

    c) Bağda küçümsenmeyecek bir yer tutacak olan dölleyici çeşit,
    bölge için ekonomik önemi olan standart bir çeşit olmalı,

    d) Dölleyici çeşit erdişi çiçek yapısına sahip olmalıdır.

    Sayın ziyaretçimiz, hayatınızı değiştirmenize sadece bir adım kaldı. Hemen şimdi, Türkiye'nin en kaliteli tarım ve bahçe forumuna ücretsiz kayıt olarak en özgün ve güncel bilgilerin titizlikle sunulduğu, 40'tan fazla akademisyenin desteklediği, 8 yıldır aralıksız sizler için yayın yapan sitemize sadece 20 saniyede üye olabilirsiniz. Unutmayın bu gün burada olmanız bir tesadüf değildir çünkü evrende tesadüfe yer yoktur.

Benzer Konular

  1. Kirazda Döllenme , Ticari Kiraz Bahçesi Kurmak İçin Yer Seçimi
    Konu Sahibi akcabey Forumsel.com Kayısı, Kiraz ve Vişne Yetiştiriciliği
    Cevap: 4
    Son Mesaj : 23.12.10, 06:32
  2. Cevap: 1
    Son Mesaj : 02.10.10, 01:21
  3. Sis Oluşumu
    Konu Sahibi damla50 Forumsel.com İklim Bilimi - Meteoroloji
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 12.02.09, 08:28
  4. Ayçiçeğinde Tozlanma (Döllenme)
    Konu Sahibi akcabey Forumsel.com Genel Tarla Bitkileri Bilgileri
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 23.11.08, 23:20
  5. Kiraz Yetiştiriciliğinde Bölgelere göre Döllenme Zamanları
    Konu Sahibi akcabey Forumsel.com Kayısı, Kiraz ve Vişne Yetiştiriciliği
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 25.09.08, 06:36

Bu Konu için Etiketler

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306