Fidan dikimi

Bahçe yeri dikim planına göre parsellere ayrıldıktan sonra, fidan yerleri işaretlenerek dikim çukurları açılır. Dikim çukurları toprakta tutulan bazı gazların uçmasına yardımcı olmak için iki gün önceden açılmalıdır. Çukurlar elle veya mekanik olarak açılabilirler. Ancak toprak nemli olmamalı, kolay parçalanabilir, olmalıdır.

Mekanik açıcılar ile (burgu) özellikle ağır nemli killi topraklarda çukurun iç yüzeyi cam gibi bir yapı oluşturur. Kök dağılımını engellediği için bu tabaka dikimden önce kırılmalıdır.

Dikim aslında basit bir iştir. Ancak doğru yapılmadığı durumda, ağaçlar kuvvetli gelişemezler veya tamamen ölürler. Fidanlar hendekleme yapıldıkları yerden çıkarıldıklarında, köklerin kurumasına izin verilmemelidir. Çünkü çıplak kökler, güneş ve kuru havaya maruz kaldıklarında çok çabuk kururlar. Bunlar nemli olarak korunmalıdır. Dikimi kolaylaştırmak için fidanların çukurların yanlarına yayılmaları hatalı olup, doğrudan korunan yerlerden alınmalıdır. Bazı yetiştiriciler kökleri dikimden önce birkaç dakika su içinde bırakmaktadırlar.

Dikimde şu konulara dikkat edilmelidir:



1. Dikimden önce uzun kökler, köklerde dengeyi sağlamak, çukur
içinde kıvrılıp, sıkışıklığa neden olmamak için kısaltılmalıdır. Aynı
şekilde kırık ve üst üste gelmiş kökler de kesilmelidir.

2. Açık köklü fidanlar, toprak nemli iken dikilmelidirler. Yani
çukurlar açıldıktan sonra birkaç gün içinde dikim yapılmalıdır.

3. Çukurlar köklerin sıkışmasına neden olmayacak yeterli
genişlikte ve aşı noktası toprak yüzeyinden bir kaç cm yukarıda
kalacak şekilde yeterli derinlikte olmalıdır. Meyve fidanı dikilecek
çukurlar 75 cm genişlik ve 30 cm derinlikte olmalıdır. Kaplı fidanlar
dikimden önce kaplarından çıkarılmalıdır.

4. Dikim sırasında kökler toprak ile yakın temasta olmalıdır. Killi
topraklarda en iyi yöntem, toprağı kök bölgesine doldurduktan sonra
su ile sıkıştırmaktır. Tmlı ve kumlu topraklarda ise ayakla hafif hafif
vurarak toprak yerleştirilebilir.

5. Dikim anında köklerin etrafına organik madde ilavesi önemli
fayda sağlamaktadır. Ancak aşırı uygulama zararlı olabilir.

6. Dikimden sonra su verilmesi, köklerin gerekli besin elementleri
ile daha çabuk temasa geçmelerine yardımcı olur.

Fidan dikim yerleri küçük kazıklarla belirlendikten sonra, gerek çukurların açılması, gerekse fidan dikimi için "dikim tahtası" kullanılmalıdır (Şekil 7.2). Böylece fidanların tam işaretlenen


yerlerine dikilmeleri nedeniyle sıralar düzgün oluşturulur.

Çukurun içine biraz üst toprak konur ve tümsek yapılır. Dikim tahtası yerine yerleştirilir. Fidan, dikim tahtasının orta çentiğine yerleştirilerek, kökler toprağın üzerine

yayılır. Fidan, dikilirken aşı yeri toprak seviyesinden 5 cm daha yukarıda tutulur (Şekil 7.3). Çukurun dibi üst toprakla doldurulur. Çukur yaklaşık yarısına kadar toprakla dolduğunda, kökler arasında

hava boşlukları kalmaması için toprak hafif hafif ayakla bastırılarak yerleştirilir. Çukur tamamen doldurulduktan sonra, küçük bir çanak oluşturulur. Köklerin etrafına toprağın yerleşmesi için derhal sulama (can suyu) yapılır. Genellikle ceviz hariç, meyve türleri dikimden sonra destek istemezler. Dallanmış fidan dikiliyorsa, fidamn en fazla dallanmış kısmı hakim rüzgarlara veya kuzey yöneye doğru dikilmelidir.

Dikimden 10 gün sonra, etrafındaki toprakla boğaz doldurma yapılır. Bundan amaç gövde çevresinde su birikimine engel olunmasıdır. Çünkü burada biriken su, anaerobik koşullar yaratarak toprak kökenli organizmaların zarar vermesine sebep olmaktadır.

Yeni tesis edilen bahçelerde karşılaşılan en büyük sorun, düzensiz sulama ve ot kontrolünün eksikliğidir. Bu iki hata ilk iki yılda, diğer faktörlerden daha fazla büyüme geriliklerine ve fidan kayıplarına neden olmaktadır

KAYNAK: Genel Bahçe Bitkileri
Prof.Dr.Atila GÜNAY