Ekim ve dikim

Meyvecilik ve bağcılıkta yıllık bakım işlemlerinde ekim ve dikim bulunmamaktadır. Çünkü dikim, bahçe tesisi sırasında ve bir kez yapılır. Buna karşılık sebze bahçelerinde her yıl birden fazla ekim ve dikim yapılmaktadır. Ekim ve dikim yabancı ülkelerde genellikle makina kullanılarak gerçekleştirilmektedir. Oysa ülkemizde ekim kısmen makinayla yani mibzerle, kısmen de elle yapılır. Fide dikimi ise hemen tümüyle elle yapılmaktadır.

Ekim ve dikim zamanı yörenin iklim şartlarına, yetiştirilecek sebze türlerine ve ürünün hasat edilmek istendiği tarihe göre değişir ve planlanır.

Ekim-dikim açısından önemli konulardan biri bitki sıklığıdır. Yetiştiricilikte en yüksek verim ile kaliteli ürün elde etmek için, herbir bitkinin kök sistemi ve toprak üstü organlarının rahatça gelişebileceği bir alana sahip olması gerekir. Yeterli alan bulunmadığı takdirde bitkiler arasında rekabet sözkonusu olur. Sık ekim ve dikimlerde hem verim hem de kalite azalır veya bazı sebze türlerinde verimde önemli bir azalma olmaz, fakat kalite düşer. Uygulanacak bitki sıklığı yetiştirilen sebze türlerine ve çeşitlerine, yörenin ekolojik şartlarına, yetiştirme tekniğine, üretim amaçlarına, üretimdeki mekanizasyon durumuna göre değişir. Örneğin yer fasulyesi, havuç, ıspanak, maydanoz, fındık turbu, soğan, sarımsak gibi küçük habitüslü sebze türlerinde m2'ye daha fazla bitki yerleştirilir. Domates, patlıcan, kavun, karpuz gibi habitüsü büyük sebzelerde birim alana düşen bitki sayısı azalır, ancak aynı türe giren değişik çeşitlerde de bitki sıklığı değişebilir. Örneğin yer domates çeşitlerinde birim alana düşen bitki sayısı azaltılır, sırık domateslerde ise bunun tersi söz konusudur; ekim, çapalama, ilaçlama vb. kültürel işlemlçrin makinayla yapıldığı durumlarda yine bitki aralıkları genişletilir ve traktörün geçeceği kadar mesafe bırakılır. Yörenin iklim şartları ve toprak yapısı da bitki sıklığını etkiler.



Tüm bu nedenlerle sebze türlerinin herbiri için kesin ve optimum bitki sıklıkları vermek mümkün değildir. Bir fikir vermesi amacıyla, önemli sebze türlerinin yetiştiriciliğinde birim alana düşen bitki sayılarının alt ve üst sınırları Çizelge 8.1'de gösterilmiştir. Üretici, çeşitleri ve şartları da gözönüne alarak en uygun bitki sıklığını seçer ve ekim ve dikimi buna göre yapar.

Ekim ve dikim sırasında, sıralar arasında eşit aralıklar bırakılabileceği gibi, gruplandırılmış sıralar da oluşturulabilir (Şekil 8.19). Çift sıralı, üç sıralı, dört ve altı sıralı dikim veya ekim yapılabilir. Sıraların gruplandırılması ile hem arazi daha iyi değerlendirilir, hem de aletlerin tekerlerinin veya işçilerin geçebileceği aralıklar bırakılabilir

Kaynak: Genel Bahçe Bitkileri
Prof.Dr Atila GÜNAY