Istanbul Altin Rafineri
+ Konuya Cevap Yaz
Toplam 3 adet sonuctan sayfa basi 1 ile 3 arasi kadar sonuc gösteriliyor

Organik sebze üretimi

ZIRAAT/TARIM BÖLÜMÜ kategorisinde ve Organik Tarım Bilgileri forumunda Organik sebze üretimi başlıklı konuyu görüntülüyorsunuz.=>
ORGANİK SEBZE ÜRETİMİNDE EKİM NÖBETİ, ÜRÜN SIRALAMASI VE BİRLİKTE ÜRETİM SİSTEMLERİ 1. GİRİŞ İnsan beslenmesinin devamlılığının sağlanabilmesi için, tarımsal faaliyetlerin yürütülmesi zorunludur. Bu faaliyetleri yürüten üreticiler, zaman içerisinde bazı faktörlerin ...

  1. #1
    Bahcesel Super Moderator
    Üyelik tarihi
    Jul 2008
    Mesajlar
    575
    Post Thanks / Like
    Blog Entries
    6
    Dosyasel
    0
    Uploads
    0

    Organik sebze üretimi

    ORGANİK SEBZE ÜRETİMİNDE
    EKİM NÖBETİ, ÜRÜN
    SIRALAMASI VE BİRLİKTE
    ÜRETİM SİSTEMLERİ
    1. GİRİŞ
    İnsan beslenmesinin devamlılığının sağlanabilmesi için, tarımsal faaliyetlerin
    yürütülmesi zorunludur. Bu faaliyetleri yürüten üreticiler, zaman içerisinde bazı
    faktörlerin etkisi ile aynı üretim alanında sürekli olarak bir türe ait bitkileri yetiştirmeye
    başlamışlardır. Bir üretim alanında sürekli olarak aynı bitki türünün yetiştirilmesi “tek
    bitki üretimi-monokültür” olarak tanımlanır. Tek ürün üretimine üreticileri yönlendiren
    nedenler arasında; üretilen ürünün piyasada yüksek fiyat bulması, tüketiciler
    tarafından sürekli talep edilen bir ürün olması, üretimi kolay olması ve üreticinin
    üretimini bilmediği bitki türlerinin üretiminden kaçınması gibi nedenler sayılabilir.
    Tek ürün üretiminin zaman içerisinde yaratmış olduğu pek çok olumsuzluklar
    vardır. Bunlar; sürekli olarak toprağın belli derinliğindeki su ve besin maddesinin
    tüketilmesi, tüketilen besin maddesinin telafi edilmesini amaçlayan aşırı sentetik
    gübre kullanımı sonucunda bunların kalıntılarının su kaynakları ile toprak kirliliğine
    neden olarak doğadaki yaşam zincirini olumsuz etkilemesidir. Ayrıca, yetiştirilen türe
    ait hastalıkların etkinliğinin, zararlılarının yoğunluğunun artması ve bunların etkinliğini
    önlemek amacıyla aşırı miktarda zirai mücadele ilaçlarının kullanımı sonucunda
    doğada mevcut olan yararlı-zararlı böcek dengesinin ortadan kalkması, bu ilaçların
    toprakta ve üretilen ürün üzerinde biriken kalıntıları sonucunda doğa ve insan
    sağlığının tehdit altında olması, toprak mikroorganizma yapısının bozulmasıyla toprak
    faunasının olumsuz etkilenmesidir.
    Organik tarım, ekolojik sistemde hatalı uygulamalar sonucu kaybolan doğal
    dengeyi yeniden kurmaya yönelik olarak, çevreye ve insana dost üretim sistemlerini
    içermekte olup, sentetik gübre ve zirai ilaç kullanımını yasaklamasının yanında,
    organik ve yeşil gübreleme, ekim nöbeti, toprak muhafazası, bitkinin direncini
    arttırma, parazit ve predatörlerden yararlanmayı ve bütün bu işlemlerin kapalı bir
    sistem içerisinde yürütülmesini amaçlayan üretim sistemidir (İlter ve Altındişli, 1998).
    Organik tarımda, hatalı uygulamalar sonucunda yapısı bozulan toprağın
    iyileştirilmesi ve içindeki mikroorganizmaların korunup beslenmesinin sağlanması,
    toprağın tek yönlü sömürülmesi önlenerek doğal verimliliğinin devam ettirilmesi ana
    ilkelerden birisidir. Bunu sağlamanın etkili yöntemlerinden bir tanesi ise; iyi
    planlanmış ekim nöbetlerinin uygulanmasıdır.
    Sebzeler içermiş oldukları mineral ve vitaminleri ile insan beslenmesinde
    önemli rol oynayan bitki türleridir. Kültürü yapılan sebzeler değişik familyalara aittir
    ve her birinin toprak ve iklim istekleri farklıdır. Bir kısmı derin köklü (domates, biber,
    kabak), bir kısmı yüzlek köklüdür (salatalar, ıspanak). Bir kısmı serin iklim sebzesi
    (ıspanak, salatalar, lahana, karnabahar), bir kısmı yazlık sebzelerdir (domates, biber,
    patlıcan, kabak, hıyar, karpuz, bamya).
    Organik tarım esasları çerçevesinde yürütülecek sebze ekim nöbetleri, sebze
    türlerinin özellileri dikkate alınarak hazırlanıp uygulanır ise; gelecek nesillerden ödünç
    olarak alınıp kullanılmakta olan topraklar, gerçek sahiplerine yapısal bozukluğa
    uğratılmadan teslim edilebilecektir.
    4
    2. ORGANİK SEBZE ÜRETİMİNDE EKİM NÖBETİ
    Sebze yetiştiriciliğinde ekim nöbeti uygulaması, ticari sebze ürerimi ve ev
    bahçesi üretimlerinde uzun süreli başarı elde edilebilmesi için gereklidir. Tarımsal
    işletmelerde ekim nöbeti uygulanması, organik tarımın ana prensiplerinden birisidir.
    Doğru ürün seçerek ekim nöbeti uygulayan bilinçli üreticiler, arazilerinin verimliliğinin
    uzun yıllar devam etmesini sağlarken, toprak yapısının ve mikroflorasının
    korunmasını da sağlar. Ekim nöbeti; rotasyon ve münavebe kelimeleri ile eş anlamlı
    olup, tarımsal faaliyet gösterilen bölgenin iklim ve toprak özellikleri dikkate alınarak,
    yüksek verimli ve kaliteli üretim yapmak amacıyla farklı kültür bitkilerinin birbirini,
    karşılıklı olarak destekleyebilecek ve tamamlayabilecek şekilde ard arda
    yetiştirilmesine denir.
    Sebze yetiştiriciliğinde ekim nöbeti; toprak sağlığını arttırmak, verimli ve kaliteli
    ürün elde etmek amacıyla arka arkaya yetiştirilecek sebze türlerinin bir plan ve
    program dahilinde seçilmesidir. Bir üretim alanında ekim nöbeti izlenmediğinde,
    toprak verimliliğini olumsuz yönde etkileyen faktörler şunlardır: Toprak kökenli
    hastalık etmenlerinin etkenliğinin artması, nematodların daha aktif hale geçmesi ve
    populasyonlarının artması, topraktaki organik madde miktarının sürekli olarak
    azalması, kullanılan sentetik bitki besin maddesi ve zirai mücadele ilaçlarının toksik
    etki yapan kalıntılarının artma olasılığının yüksek olması ve toprakta bulunan temel
    mineral elementlerin dengesinin bozulmasıdır.
    Ürün ekim nöbetinde ana prensip; aynı familyaya ait olan sebze türlerinin tek
    ürün yetiştiriciliği (monokültür) zihniyeti ile arka arkaya üretilmemesidir. Bunun ana
    nedeni; aynı familyaya ait türler topraktan aynı besin maddelerini alarak beslenirler ve
    toprak verimliliğinin azalmasına neden olurlar. Örneğin; sebzeler yakılıp külleri
    incelendiğinde; demir (F2O3) pırasada % 7.0, lahanada ise % 0.7 oranında
    bulunmaktadır. Bilindiği üzere bu iki sebze türü farklı familyalara aittir. Potasyum
    (K2O) ise; Lahana külünde % 48.3 ve karnabahar külünde ise % 23.4 düzeyinde
    bulunmaktadır. Bu iki tür lahanagiller (Cruciferae) familyasına ait olup topraktan fazla
    miktarda K2O kaldıran sebzelerdir. Mg bezelyede % 8.0 iken, salatalarda % 2.2 dir.
    Fosfor (P2O5) ise; turpta % 41.1, bezelyede % 1.0 dır. Sebzeler için geçerli olan bu
    durum diğer bitki grupları için de aynıdır. Örneğin; şekerpancarı, 4 ton kök+2 ton
    yaprak verimi ile bir dekar alandan besin maddesi olarak 15 kg N+6 kg P2O5+17.5 kg
    K2O+12 kg CaO kaldırırken, yonca 800 kg/da kuru ot verimiyle 25 kg N+5.5 kg
    P2O5+14.5 kg K2O+23 kg CaO kaldırmaktadır. Bu nedenledir ki organik tarımın ana
    prensiplerinden birisi toprak yapısının korunarak tarım yapılmasıdır. Toprak yapısının
    korunmasını sağlayan uygulamalardan en önemlisi ise; tarımsal faaliyetler
    uygulanırken bilinçli bir ekim nöbeti uygulanmasıdır (Şencan, 1976).
    Ayrıca; aynı familyaya ait sebze türleri, aynı hastalık ve zararlılara hassas
    olurlar. Yaygın olarak üretimi yapılmakta olan sebzelerin ait olduğu familya sayısı
    toplam olarak 10 tanedir. Örneğin; soğan, sarımsak ve pırasa soğangiller
    (Amaryllidaceae), domates, biber, patlıcan ve patates patlıcangiller (Solanaceae),
    hıyar, karpuz, kavun ve kabak kabakgiller (Cucurbitaceae), lahana, karnabahar,
    brokkoli, bürüksel lahanası, kırmızı lahana, turp, şalgam, roka ve tere lahanagiller
    (Cruciferae) familyalarına ait sebze türleridir. Toprakta yaygın olarak bulunan ve
    sebze üretiminde büyük sorun olan toprak kökenli bir çok hastalığın etkinliği “zaman
    5
    esas alınan ekim nöbeti” programları ile önlenebilmektedir. Fusarium kökenli hastalık
    etmenleri; fasulye ve bezelyeyi de kapsayan bir çok sebze türüne önemli ölçüde
    zarar veren bir hastalık etmenidir. Bu hastalık etmeni ile aynı üretim parselinde 2-3
    yıllık ekim nöbeti programı uygulayarak başa çıkılabilmektedir.
    Lahana kök çürüklük etmeni bir fungus olup, etkinliği; aynı üretim alanında 4-5
    yıl lahanagillerden bir tür üretilmeyerek ortadan kaldırılabilmektedir. Örneğin; birinci
    yıl beyaz baş lahana üretilmiş ve hastalık bu ürerim periyodunda etkili olarak önemli
    ölçüde ürün zararına neden olmuş ise; ikinci yıl aynı üretim alanında brokkoli, kırmızı
    baş lahana, brüksel lahanası ya da karnabahar üretimi yapıldığında zararın etkisi
    katlanarak artmaktadır.
    Verticillium solgunluk etmeni bir fungus olup, domateste önemli ölçüde zarar
    yapan toprak kökenli bir hastalık etmenidir. Domates tarımından sonra, topraktaki
    etkinliği uzun yıllar kalabilmektedir. Bu nedenle hastalığın etkili olduğu üretim
    alanlarında domatesin arkasından tekrar domates ya da biber, patlıcan ve patates
    üretimi yapılmamalıdır. Günümüzde, bakteri ve fungus kökenli hastalıklara dayanıklı
    ya da toleranslı sebze çeşitleri geliştirilmiştir. Ancak, bu dayanıklılık etmeninin, söz
    konusu çeşitlere hangi ıslah metotları ile aktarıldığı organik tarım prensipleri
    yönünden önemlilik arz etmektedir.
    Domates, havuç ve patates, kök ur nematodlarına karşı çok duyarlı olan
    sebzelerdir. Tatlı mısır ve diğer tahıl grubu sebzeler ise, bu zararlı etmenini baskı
    altına alabilen bitki gruplarıdır. Kök ur nematodları, genellikle sebze grubu bitkilerden
    soğan ve karpuzda zararlanma yapmaz.
    Ekim nöbetinde bitki seçimi yaparken, üretilen ön bitkinin toprakta ne kadar
    organik madde bırakacağı da önemlidir. Kök kalıntıları ile toprağa bırakılan organik
    madde miktarı sebze türlerine göre de değişim göstermektedir. Örneğin; lahana 50-
    80, karnabahar 30-60, ıspanak 30-40, havuç 50-90, kırmızı pancar 60-70, maydanoz
    10-20, kereviz 100-130, pırasa 50-100, soğan 90-100, bodur fasulye 50-70, bezelye
    20-50, hıyar 20-80, domates 20-80 ve salatalar ise 10-30 kg/ da organik madde
    bırakmaktadır. Tahıllardan olup sebze olarak üretilen tatlı mısırın da toprağa bıraktığı
    organik madde miktarı çok fazladır. Ancak, tatlı mısırın toprakta bırakmış olduğu
    organik madde kısa sürede parçalanmaz. Yazlık ve kışlık kabaklar, karpuz ve
    baklagillerin bıraktığı organik materyaller ise; kısa sürede parçalanabilir
    (Şencan,1976)
    Ekim nöbeti uygulamalarına yeşil gübreleme amaçlı bitkiler de alınmalıdır. Bu
    amaçla seçilen bitkilerin baklagil olmasının havanın serbest azotunun toprağa
    bağlanmasını sağlamasının dışında başka faydaları da vardır. Baklagil bitkileri;
    gölgeleme etkileri ve gevşek kök sistemleri nedeniyle, toprağın organik maddesini ve
    strüktürünü arttırır, toprağın fazla kurumasını önleyerek, toprak yapısının
    korunmasını sağlar. Toprakta K, Ca ve Mg gibi katyonların yıkanarak uzaklaşmasını
    önler, erezyonun kontrol altına alınmasına yardımcı olur ve toprak yapısının
    iyileşmesine katkıda bulunur, yabancıot, hastalık ve zararlılar ile mücadelede
    faydalıdır (Ceylan, 1994).
    Ayrıca ekim nöbeti programına konulacak sebze türü seçerken, bitkilerin derin
    ya da yüzlek köklü olma özellikleri de dikkate alınmalıdır. Örneğin; salata grubu
    6
    sebzeler (marul, kıvırcık, baş salata), pancar ve diğer yeşillikler yüzlek köklü
    sebzelerdir. Toprağın ilk 20-30 cm derinliğindeki besin maddelerinden
    yararlanabilirler. Bu bitkiler dallanıp toprak yüzeyinde gölgeleme yapabilme özelliğine
    de sahip değildir. Bu türlere ait bitkilerin üretimi aşamasında yabancı ot kontrolü
    sağlayabilmek amacıyla sıra arası ve sıra üzeri mesafeleri oldukça dar tutulmalıdır.
    Diğer taraftan; domates, biber, yazlık kabaklar ve kavun derin köklü sebzelerdir ve 60
    cm toprak derinliğine kadar olan bitki besin maddelerinden yararlanabilme özelliğine
    sahiptirler. Bu nedenle; yüzlek köklü sebzelerden sonra derin köklü sebzelerin ekim
    nöbeti programlarına konulmasında fayda vardır. Ayrıca, derin köklü olarak adı geçen
    bu sebzelerin toprak üstü kısımları da oldukça gelişerek toprak yüzeyini kaplayıp
    yabancı ot gelişimini de belli oranda engelleyebilirler.
    Bazı sebze türleri vardır ki, üretim periyodu sonunda toprakta bırakmış
    oldukları organik maddeler parçalanırken, toprağa toksik madde bırakırlar. Bu toksik
    maddeler kendilerinden sonra gelen sebze türleri için alleopatik etki oluşturabilirler.
    Örneğin; tatlı mısır kendisinden sonra üretilecek bazı sebze türlerine böyle olumsuz
    bir etkide bulunur. Tatlı mısır üretiminden sonra, salatalar, pancar ve soğan üretimi
    yapılmak istenir ise, bırakılan toksik madde bu türlere ait bitkilerin gelişimlerini
    engellemektedir. Diğer taraftan tatlı mısır ve dane mısır, soğanda büyük zarar yapan
    pembe kök çürüklüğü etmeninin etkisinin azaltılmasında önemli olan iki art bitkidir.
    Bitkilerin bırakmış oldukları bu toksik maddeler toprak yorgunluğu adı verilen verimsiz
    koşulların oluşmasında önemli rol onamaktadır. Sebze üretiminde olduğu gibi diğer
    bitki gruplarından da organik maddeleri parçalanırken toprağa toksik madde salan
    bitkiler de vardır. Bunlar aşağıda sunulmuştur:
    Bitki Türü Salgılanan Toksik Madde
    Mısır Amino asit
    Yulaf Scopoletin
    Keten Linoin
    Şeftali Amigdalin
    Elma Florizin, kuversetin
    Yağ Bitkileri Fosfor asidi
    Şeker-nişasta bitkileri Potasyum
    Sebzeler topraktan çok fazla besin maddesi kaldıran bitki gruplarıdır. Bu
    nedenle kendilerinden sonra gelen bitki gruplarının toprakta mevcut bulunan besin
    maddeleri ile beslenmesini engellerler. Örneğin; domates gibi topraktan çok fazla
    besin maddesi kaldıran bir türden sonra hangi tür yetiştirilecek ise; toprak analizi
    yaptırılarak, topraktan kaldırılan besin maddeleri, dikkatlice uygulanan bir gübreleme
    programı ile toprağa ilave edilmelidir. Organik tarımda esas olarak organik kökenli
    besin maddelerinin esasını çiftlik gübreleri oluşturmaktadır. Ancak, bilinçsiz yapılan
    çiftlik gübrelemesi ile, sentetik gübrelerin yaratmış olduğu tehlikelerden daha tehlikeli
    durumlar da yaratılabilmektedir. Örneğin; Avusturalya’da toprakların büyük bir kısmı
    bilinçsiz uygulanan çiftlik gübrelemesi sonucunda kullanılamaz hale getirilmiştir.

    Sayın ziyaretçimiz, hayatınızı değiştirmenize sadece bir adım kaldı. Hemen şimdi, Türkiye'nin en kaliteli tarım ve bahçe forumuna ücretsiz kayıt olarak en özgün ve güncel bilgilerin titizlikle sunulduğu, 63.000 den fazla üyesi ile 40'tan fazla akademisyenin desteklediği, 8 yıldır aralıksız sizler için yayın yapan sitemize sadece 20 saniyede ücretsiz olarak üye olabilirsiniz. Unutmayın bu gün burada olmanız bir tesadüf değildir çünkü evrende tesadüfe yer yoktur.

  2. #2
    Bahcesel Super Moderator
    Üyelik tarihi
    Jul 2008
    Mesajlar
    575
    Post Thanks / Like
    Blog Entries
    6
    Dosyasel
    0
    Uploads
    0

    Cevap: Organik sebze üretimi

    3. EKİM NÖBETİNDE BİTKİLERİN UYUŞUMU
    Bazı bitkiler uzun yıllar arka arkaya monokültür şeklinde yetiştirildiklerinde elde
    edilen verim büyük ölçüde düşer. Bu bitkiler kendi verimi üzerine olumsuz etkide
    7
    bulunurlar. Bu nedenle bunlara kendine katlanmaz bitkiler denir. Kendine
    katlanmayan bitkilerin arka arkaya yetiştirilmesi sakıncalıdır. Bazı bitkiler monokültür
    yetiştirildiğinde verim azalışı az olurken bazılarında bu miktar oldukça fazladır. Birbiri
    ardına getirildiğinde verim azalışı az olan bitkilere ise “kendine katlanır” bitkiler denir.
    Kendine katlanmayan bir bitkinin aynı araziye ikinci kez gelebilmesi için aradan
    geçmesi gereken süreye “ekim molası” denir. Yapılan bir çok araştırmaların toplu
    sonuçlarına göre bazı önemli tarım bitkilerinin kendine katlanma durumları şöyledir
    (Algan, 1999)
    - Kendi ardına ekilmesi sakıncalı olan bitkiler : Çavdar, mısır, bakla, soya
    fasulyesi, darı, kenevir, tütün, pamuk, çeltik, soğan, sarımsak, pırasa, turp, bezelye
    - Kendine katlanma derecesi değişen bitkiler : Fasulye, acı bakla (lüpen),
    arpa, buğday, havuç
    Kendine katlanmayan bitkiler ve ekim molaları : Keten 6 yıl, yonca 5 yıl,
    pancar 4-5 yıl, yulaf 3-4 yıl, bezelye 4 yıl, turp 3 yıl, kolza 3 yıl, ayçiçeği 3-5 yıl,
    haşhaş 2-3 yıl, soğan, sarımsak, lahana, patates 3-4 yıl, hıyar 4-5 yıl.
    4. BAZI SEBZELERİN BİRBİRLERİNE GÖRE ÖN VE ART BİTKİ
    OLABİLME DURUMLARI
    Sebzelerin birbirlerine göre ön ve art bitki olabilme durumları aşağıda
    sunulmuştur (Şencan, 1976).
    Kırmızı pancar: Ön veya art bitki olabilme özelliğine sahip bir sebzedir.
    Lahanagiller, patates, hıyar, patlıcangiller, salata ve taze bezelyeden sonra art bitki
    olarak gelebilir. Ön bitki olarak ele alındığında ise; kendisinden sonra bezelye,
    fasulye, soğan, pırasa, salata ve ıspanak art bitki olarak üretilebilir.
    Pazı : Ekim nöbetinde kendisinden önce ve sonra gelecek bitkiler kırmızı
    pancarda olduğu gibidir.
    Ispanak : Ekim nöbetlerinde ön ve art bitki olarak yer verilmesi gereken sebze
    türlerinden birisidir. Ön bitkileri ; patates, bezelye, bodur fasulye, havuç, karnabahar,
    erkenci lahanalar ve salatalardır. Ispanaktan sonra, art bitki olarak; bezelye, fasulye,
    hıyar, domates, patates, lahana ve soğan gelir. Ispanağın yetiştirme dönemi 6-8 hafta
    gibi kısa olduğundan ve yarı gölge ortamlarda yetiştirilmekten hoşlanan bir tür
    olduğundan; ıspanak birlikte üretim programlarında da yer alabilir.
    Lahana : Özellikle erkenci lahana çeşitleri ön ve art bitki olarak ekim nöbeti
    programlarında yer alırlar. Lahana grubu sebzeler haricindeki bütün sebze türleri,
    lahanalara ön bitki olabilir. Lahanadan sonra art bitki olarak ise; domates, fasulye,
    salata, hıyar, turp,, pırasa ve bezelye yer alır. Lahanalar, mantari hastalıklardan
    dolayı uzun süreli ekim nöbetlerinde yer almalıdır. Üretimi yapılan topraklar, kumlu
    yapıda ise lahanalardan sonra gelen sebze türlerinden yeterli düzeyde verim elde
    edilemez. Bu durum, lahanaların aşırı düzeyde su tüketen sebzeler olmasından
    kaynaklanır. Arkadan gelen sebze ya az su tüketen sebze olmalı ya da sebze türleri
    haricinde bir bitki türü ekim nöbetine alınmalıdır.
    8
    Şalgam : Ön bitkileri bezelye ve bakladır. Kendisinden sonra gelebilecek art
    bitkileri ise; domates, patates, hıyar ve tatlı mısırdır. Şalgam topraktan fazla miktarda
    potasyum klorür kaldırdığı için endüstri bitkilerinden tütün için iyi bir ön bitkidir.
    Turp : Turpun ön bitkileri; patates, bezelye, ıspanak, salata, yer fasulyesi,
    erkenci havuçlar ve bakladır. Art bitkiler ise patlıcangiller familyasına ait olan türlerdir.
    Turp kendi ardına ekilmesi sakıncalı olan sebze türlerinden birisidir. Ancak, yetiştirme
    periyodu oldukça kısa olan turp, birlikte üretim programları için ideal bir türdür.
    Bezelye : Baklagiller hariç bütün sebze türleri için uygun bir ön bitkidir.
    Arkasından ekim nöbetine alınabilecek öncelikli sebze türleri ise; karnabahar, lahana,
    havuç, salata ve kırmızı pancardır. Bezelye kendisinden sonra aynı parsele dört yılda
    bir getirilmelidir. Yabancı otlara karşı toleransı olmayan bir tür olan bezelyenin, çapa
    bitkilerinden sonra getirilmesi olumlu sonuç vermektedir. Bezelye, toprağı azot
    bakımından zenginleştirdiğinden ekim nöbetlerinde genellikle ön bitki olarak yer
    almasında yarar vardır.
    Fasulye : Ön bitkileri; patates, domates, kırmızı pancar, maydanoz, havuç,
    ıspanak, lahana ve soğandır. Art bitkileri olarak bütün sebze türleri gösterilebilmekle
    beraber en şanslı grup ise lahanagillerdir. Bezelye de olduğu gibi fasulye de toprağı
    azotça zenginleştiren bir tür olduğundan ekim nöbeti programlarında daima ön bitki
    olarak kullanılması, yetiştirilecek bitkinin azot ihtiyacının doğal olarak sağlanması ve
    nitrat kirliliğinin önlenmesi bakımından önemlidir. Fasulye, uzun yıllar kuşkonmaz
    üretimi yapılarak bozulan toprakların iyileştirilmesi için kullanılabilen bir sebzedir.
    Ayrıca, kendisinden sonra yetiştirilebilecek bir tür olmakla birlikte, zorunlu
    kalınmadıkça bu yola başvurulmamalıdır.
    Bakla : Bakla da bütün sebze türleri için hem ön hem de art bitki olabilen bir
    sebzedir. Gerekirse kendisinden sonra gelebilen bir türdür. Ekim nöbeti
    programlarında problem çıkarmayan bu tür, ön ya da art bitki olarak her yerde
    değerlendirilebilecek “joker” bir bitkidir. Kendisinden ya da baklagillerden sonra
    üretimi zorunlu kalmadıkça yapılmamalıdır. Bakla bir çapa bitkisi olduğundan,
    yabancı ot mücadelesinin mekanik olarak yapılabilmesine olanak verir. Baklalar,
    rüzgara hassas bitkiler ile birlikte üretim programlarında da değerlendirilerek iyi bir
    rüzgar kıran görevi görürler. Ayrıca bezelye ile birlikte üretilmeleri halinde, bu
    bitkilerin sarılabilecekleri bir ortam oluştururlar.
    Hıyar : Hıyarın ön bitkisi, domates, patates, lahana, şalgam, soğan, ıspanak,
    turp ve salatalardır. Art bitkileri ise; salata, ıspanak, lahana ve soğandır. İki yıl yonca
    üretiminden sonra hıyar üretimi yapılması verimi oldukça etkiler. Uygulamada, hıyar
    ekim nöbetlerinde aynı üretim alanında 4-5 yılda bir üretilmelidir.
    Kavun : Ön ve art bitkileri hıyarda olduğu gibidir. Klora karşı oldukça hassastır
    ve yeni kireçlenmiş üretim alanlarını pek sevmez.
    Karpuz : Ön ve art bitkileri hıyarda olduğu gibidir.
    9
    Kabak : Ön bitkileri; lahana, patates, domates, baklagiller, ıspanak ve turptur.
    Art bitkileri ise; lahana, ıspanak, salata ve soğandır. Ekim nöbeti ve birlikte üretim
    programlarında rahatlıkla kullanılabilecek bir sebze türüdür.
    Domates : Domatesin ön bitkisi; hıyar, lahana, kereviz, şalgam, baklagiller ve
    bunlar arasında özellikle bakla, salata ve ıspanaktır. Art bitkileri ise; ıspanak, havuç,
    bezelye, fasulye, bakla ve kerevizdir.
    Patlıcan: Ön ve art bitkileri domateste olduğu gibidir.
    Biber : Ön bitkileri; özellikle kabakgiller, baklagiller, salata, ıspanak ve turptur.
    Art bitkileri ise; domatesteki gibidir.
    Havuç : Ön bitkiler; lahana, domates, hıyar, fasulye, bezelye ve bakladır. Art
    bitkiler; salata, ıspanak ve lahanagillerdir. Erkenci havuçlardan sonra, aynı yerde ve
    aynı yıl içerisinde geççi havuç çeşitleri üretilebilir. Ancak, yabancıot sorunu var ise
    bu durumdan kaçınılmalıdır. Aksi halde, havuç üretimi mutlaka çapa bitkilerinden
    sonra yapılmalıdır. Yonca üretiminden sonra havuç üretiminden kaçınılmalıdır.
    Havuç, kendi üretiminden sonra toprağı çok iyi bir şekilde bırakır. Ayrıca
    hastalıklar bakımından da havuca nötr bitki olarak bakılır. Bu nedenle her bitkinin ön
    bitkisi olabilir. Örneğin; mantari, virüs ve nematod hastalıklarına karşı havuç iyi bir ara
    bitki olarak değerlendirilebilir.
    Kereviz : Ön bitkisi; fasulye, bezelye, patates, erkenci lahana ve salatalardır.
    Art bitkileri ise; soğan, pırasa, ıspanak, taze bezelye, şalgam, patates, domates,
    hıyar ve lahanadır. Kereviz için dört yıllık ekim nöbeti programları uygundur.
    Maydanoz : Ekim nöbeti programları için uygun bir bitki değildir. Ekimi yapılan
    yerde uzun süre kalır. Kökleri toprağa pek yayılmadığından, toprakta önemli bir
    değişiklik yapmaz.
    Soğan : Ön bitkileri; hıyar, domates, kereviz ve patatestir. Art bitki olarak;
    kendi familyasına ait sarımsak ve pırasa gibi türler hariç bütün sebze türleri gelebilir.
    Pırasa : Besin maddesi bol olan topraklarda yetişir. Ön bitkileri, erkenci
    sebzelerdir. Özellikle; lahana, karnabahar ve ıspanak ile iyi sonuç verir. Art bitkileri
    ise; soğanda olduğu gibidir.
    Salatalar : Bu grubun ön bitkileri; hıyar, domates, lahana, kereviz ve
    patatestir. Art bitkileri ise; taze fasulye, erkenci lahana, havuç, turp, ıspanak ve
    soğandır. Ekim nöbetlerinde salatalar, hem ön hem de art bitki olarak yer alan önemli
    sebzelerdendir.
    Salatalar, yetiştirme dönemi kısa olan sebzeler olduklarından, organik tarımda
    bir başka üretim programı olan birlikte üretim programlarında da yer alan sebzelerdir.
    Yalnızca, ekim nöbetlerinde ard arda getirilmelerinden kaçınılması gereken bitkilerdir.
    Sebze ekim nöbeti programlarının planlanıp uygulamaya aktarılması, sanıldığı
    kadar zor bir işlem değildir. Üretimi yapılacak arazi bir daire ya da pasta şeklide
    düşünülmelidir. Yuvarlak bir pastayı kesercesine, üretim alanı (daire) eşit parçalara
    10
    ayrılır. Genel olarak üretim alanı kaç eşit parçaya bölünüyorsa, o miktarda da farklı
    sebze familyası seçilir (Roberts, 1999). Eğer arazi 4 eşit parçaya ayrılmış ise; 4
    sebze familyası olarak;
    1. Tatlı mısır (Buğdaygiller)
    2. Sırık fasulye ya da bezelye (Baklagiller)
    3. Lahana, brokkoli, turp (Lahanagiller)
    4. Domates, biber, patlıcan ya da patates (Patlıcangiller) seçilebilir
    Şekil 1 de görüldüğü gibi; ayrılan parsellerde her bir familyaya ait türler 4 yıllık
    bir program dahilinde sırayla dönüşümlü olarak arka arkaya getirilmektedir. Ancak, bu
    uygulamada, parsellerin eşit olarak ayrılmış olması sonucunda ürünün eşit
    büyüklükteki parsellerde üretilmesi pazarlama bakımından zaman zaman
    uygulamada sorunlar oluşmasına neden olmaktadır. Bu nedenle, uzun vadeli ekim
    nöbetlerinin oluşturulmasında sebze familyaları ve bunlara ait türlerin seçimi
    yapılırken dikkatli olunmalıdır. Her üreticinin kendi koşullarına uygun, pazarlama
    sorunu olmayan, üretimini bildiği bitki türleri ile uygun bir ekim nöbeti programı
    oluşturması daha faydalıdır.
    Şekil 1. Dört yıllık bir ekim nöbeti uygulama örneği (Roberts, 1999)
    Birinci Yıl İkinci Yıl
    Üçüncü Yıl Dördüncü Yıl
    11
    Çizelge 1. Sebze tarımında beş yıllık üç farklı ekim nöbeti örneği
    SEBZE
    TÜRLERİ
    1. YIL 2. YIL 3. YIL 4.YIL 5.YIL
    Havuç Soğan Silaj Bitkisi
    (yulaf+fiğ)
    Pırasa Lahana, pancar,
    tatlı mısır
    Soğan Patates Havuç Lahana Nadas, baklagil,
    üçgül
    Kırmızı pancar,
    ıspanak
    Marul Ayçiçeği Hıyar Ispanak
    Not: Programda sebze türlerinin yanında farklı bitki türleri de yer almaktadır.
    Bölgelere ve işletmelerin farklılığına göre üretim desenlerinde farklılıklar yapılabilir.
    Havuç, lahana, karnabahar ve şalgamın münavebe kalıntısı fazla olan
    bitkilerden veya tahıllardan sonra gelmesi önerilir. Ekim nöbeti planı yapılırken,
    sebzeler ile baklagillerin ve yem bitkilerinin beraber kullanımı tavsiye edilmektedir.
    Sayın ziyaretçimiz, hayatınızı değiştirmenize sadece bir adım kaldı. Hemen şimdi, Türkiye'nin en kaliteli tarım ve bahçe forumuna ücretsiz kayıt olarak en özgün ve güncel bilgilerin titizlikle sunulduğu, 63.000 den fazla üyesi ile 40'tan fazla akademisyenin desteklediği, 8 yıldır aralıksız sizler için yayın yapan sitemize sadece 20 saniyede ücretsiz olarak üye olabilirsiniz. Unutmayın bu gün burada olmanız bir tesadüf değildir çünkü evrende tesadüfe yer yoktur.

  3. #3
    Bahcesel Super Moderator
    Üyelik tarihi
    Jul 2008
    Mesajlar
    575
    Post Thanks / Like
    Blog Entries
    6
    Dosyasel
    0
    Uploads
    0

    Cevap: Organik sebze üretimi

    6. EKİM NÖBETİ PROGRAMI OLUŞTURURKEN DİKKAT EDİLECEK
    NOKTALAR
    1. Azot tüketimi fazla olan kültür bitkileri (şeker pancarı, patates, pamuk, mısır,
    kolza) ile azot depolama özelliklerine sahip olan bitkiler (baklagiller) ard arda
    yetiştirilmelidir.
    2. Derin köklü bitkileri (yonca, şeker pancarı, üçgül, kolza, pamuk, domates,
    hıyar, havuç) ile yüzlek köklü bitkilerin ( hububat, pırasa, marul, soğan, sarımsak,
    salata grubu) ard arda yetiştirilmelidir. Aynı kültür bitkisinde ise; daha derin köklü ve
    sağlam yapılı çeşitlerin üretimi tercih edilmelidir. Ayrıca, üretim tarihi erkene çekilerek
    bitkilerin daha derin kök yapmaları teşvik edilebilir.
    3. Su tüketimi fazla olan kültür bitkileri (yonca, çeltik, mısır, pamuk, şeker
    pancarı, lahanagiller, patlıcangiller) ile daha az su tüketen bitkileri (patates, hububat,
    soğan, sarımsak, bezelye) arka arkaya yetiştirilmelidir.
    4. Yetiştirme döneminde yavaş gelişen kültür bitkileri (domates, soğan,
    sarımsak) ile hızlı gelişme özelliğinde olan bitkiler (mısır, soya fasulyesi, sorgum,
    ıspanak, marul, fiğ, yemlik kolza, salata grubu, turp) ard arda yetiştirilmelidir.
    5. Bitki kalıntısı fazla olan bitkiler (baklagil, yem bitkileri, tahıllar, kereviz,
    soğan) ile kalıntısı az olan bitkiler ( patates, şeker pancarı, karnabahar, lahana,
    salatalar, ıspanak) ard arda yetiştirilmelidir.
    12
    6. İyi planlanmış sağlıklı bir ekim nöbeti ile toprağın organik madde ihtiyacı
    karşılanmalıdır. Bu amaçla baklagil bitkileri gibi C/N oranı düşük olan ürünlere ekim
    nöbetinde mutlaka yer verilmelidir.
    7. Hastalık ve zararlılara dayanıklı bitki çeşitleri seçilmelidir.
    8. Zararlıların önlenmesinde, ön bitkiden sonra art bitki olarak seçilen bitkinin
    ön bitkide zarar yapan zararlının konukçusu olmamasına dikkat edilmelidir.
    9. Zararlının etkinliğini kırmak amacıyla; zararlının biyolojik yapısı dikkate
    alınarak kültür bitkisinin ekim veya dikimi erken ya da geç zamana kaydırılmalıdır.
    7. ÜRÜN SIRALAMASI
    Organik tarımda; ekim nöbeti kadar ürün sıralaması da önemlidir. Ürün
    sıralamasının ekim nöbetinden farklı olarak kelime anlamı; bir yetiştirme periyodunda,
    aynı sebze parselinde arka arkaya birden fazla değişik sebze türünün ard arda
    üretilmesidir. Bu tür programların oluşturulmasında, ekim nöbeti esasları göz önünde
    bulundurulmalıdır ki; ürün programlarının uygulamaları başarılı olsun. İyi planlanan
    bir ürün sıralaması ile pazarda tercih edilen, tüketiciler tarafından talep gören, üretim
    parsellerini hastalık ve zarlılar ile bulaştırmayan sebze türlerinin toprağı fazla
    yormadan üretimleri gerçekleştirilmiş olur.
    Örneğin; erken ilkbaharda lahanagiller familyasından turp ya da şalgam
    üretimi yapılabilir. Bu ürünlerin hasat edilmesinden sonra aynı parsele yaz üretim
    periyodu için patlıcangiller familyasından domates, biber ya da patlıcan üretimi
    yapılabilir. Hasadın sona ermesiyle işlenen tarlaya sonbahar üretimi için pancar, pazı
    ya da ıspanak ekimi yapılabilir. Aynı zamanda bu ürünler hasat edilmeyerek tohum
    üretimine de bırakılabilirler.
    Diğer bir ürün sıralaması örneği ise; şöyle düzenlenebilir: İlkbaharda salata
    grubu sebzeler, yaz üretim döneminde yazlık kabak ve sonbahar üretimine yönelik
    olarak brokkoli üretimi yapılabilir. Üretim planlamasında dikkat edilecek en önemli iki
    nokta; ilkbahar ve sonbahar ürünü olarak programa alınan ürünlerin soğuklara
    toleranslı olan serin iklim ya da kışlık sebzeler grubundan seçilmesi ve ön bitkinin art
    bitki için alleopati etkisi oluşturmayacak türlerden seçilmiş olması üretimde
    karşılaşılacak problemlerin azaltılması bakımından önemlidir.
    Çizelge 2. Ürün sıralaması programı örneği
    Üretim dönemi Erken ilkbahar Yaz Sonbahar
    Sebze familyaları Lahanagiller Patlıcangiller Kazayağıgiller
    Sebze türleri Turp
    Şalgam
    Domates
    Biber
    Patlıcan
    Pancar
    Pazı
    Ispanak
    13
    8. BİRLİKTE ÜRETİM-EŞZAMANLI ÜRETİM
    Organik tarımın önerdiği üretim sistemlerinden biri de; birlikte üretim ya da
    eşzamanlı üretim olarak adlandırılan üretim sistemidir. Bu üretim programında iki ya
    da daha fazla sebze türünün veya bir sebze ile sebze grubuna girmeyen bir başka
    bitki türünün aynı üretim parseli içerisinde aynı üretim periyodunda üretilmesidir. Bu
    üretim sisteminde, bir çok üretim programı kombinasyonlarının hazırlanabilmesi
    mümkündür. Birlikte üretim için seçilen; bitki türlerinin de seçiminde ekim nöbeti
    esasları dikkate alınmalıdır.
    Birlikte üretime en güzel örneklerden birisi, fide dikimi yapılmış olan lahana ya
    da karnabahar bitkilerinin sıra aralarına turp tohumu ekilerek birlikte üretim
    yapılmasıdır. Sıra arsında turplar yavaş gelişir. Hızlı gelişen lahana ya da karnabahar
    hasat edilip pazara sunulduktan sonra turplar gelişimlerini tamamlayarak pazara
    sunulurlar.
    Diğer bir alternatif bitki üretim programı ise yavaş gelişen endiv ve hindiba
    bitkilerinin arasına hızlı gelişen salata grubu sebzelerden birisinin ekilip-dikilmesidir.
    Endiv ya da hindiba gelişimine devam ederken gelişimini tamamlamış olan salata
    grubu sebzeler hasat edilerek pazara sunulabilir.
    Birlikte üretimde dikkat edilmesi gereken en önemli noktalardan biri üst ürün
    olarak seçilen bitkinin sıra aralarını geniş tutarak alt bitkinin gelişimi için gerekli olan
    ışıklanmanın sağlanmasıdır. Dikkat edilmesi gereken diğer bir nokta ise; alt ürünün
    üst ürünün gölgesinden fazla etkilenmeyen, az ışık isteyen sebze gruplarından
    seçilmesidir. Aksi taktirde alt üründen beklenen faydayı sağlamak mümkün
    olmamaktadır.
    Birlikte üretimde üreticiler şu gerçeği baştan kabul ederek üretim
    programlaması yapmalıdır. Üretim programında yer alan türlerden birisinin daha iyi
    gelişip daha verimli olacağı her koşulda göz önünde bulundurulmalıdır. Ayrıca; her
    bitki birlikte üretime uygun olmayabilir. Örneğin; tıbbi bitki amaçlı kullanıma yönelik
    olarak kadife çiçeği üretimi yapılması planlanıyorsa bu bitki domates ya da yazlık
    kabak bitkilerinin arasına dikilmemelidir. Diğer taraftan eğer; üretim parselinde
    nematod problemi var ise; ara ürün olarak tatlı mısır seçimi faydalı olmaktadır.
    Çizelge 3'te birlikte üretim için uygun olabilecek sebzelere örnek verilmiştir.
    Çizelge 3. Birlikte üretim için uygun sebze grupları
    Sebze familyası Maydanozgiller Lahanagiller Kabakgiller
    Sebze türleri
    Kök kerevizi
    Yaprak kerevizi
    Havuç
    Maydanoz
    Rezene
    Brokkoli
    Karnabahar
    Lahana
    Hardal
    Turp
    Hıyar (askıda)
    Yazlık kabaklar

    Uz. Gülay BEŞİRLİ
    ATATÜRK BAHÇE KÜLTÜRLERİ MERKEZ ARAŞTIRMA
    ENSTİTÜSÜ
    YALOVA
    Sayın ziyaretçimiz, hayatınızı değiştirmenize sadece bir adım kaldı. Hemen şimdi, Türkiye'nin en kaliteli tarım ve bahçe forumuna ücretsiz kayıt olarak en özgün ve güncel bilgilerin titizlikle sunulduğu, 63.000 den fazla üyesi ile 40'tan fazla akademisyenin desteklediği, 8 yıldır aralıksız sizler için yayın yapan sitemize sadece 20 saniyede ücretsiz olarak üye olabilirsiniz. Unutmayın bu gün burada olmanız bir tesadüf değildir çünkü evrende tesadüfe yer yoktur.

+ Konuya Cevap Yaz

Benzer Konular

  1. Meyve ve Sebze Posasından Çerez Üretimi
    Konu Sahibi akcabey Forumsel.com Duyurular, Etkinlikler, Tarımsal Uyarılar
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 07.01.09, 21:04
  2. Organik tarım üretimi 'AB Hareket Planı' ile artacak
    Konu Sahibi Bahcesel Robot Forumsel.com Bahcesel ve Tarımsal Haberler
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 01.12.07, 22:30
  3. Gap'da İlk Kez Organik Nar Üretimi Yapıldı
    Konu Sahibi Bahcesel Robot Forumsel.com Bahcesel ve Tarımsal Haberler
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 30.11.07, 01:42
  4. Organik Sebze Üretimi Projesiyle Öğretiyor Uyguluyor Üretiyor Satıyorlar
    Konu Sahibi Bahcesel Robot Forumsel.com Bahcesel ve Tarımsal Haberler
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 30.11.07, 00:26
  5. Türkiye 24 Milyon Tonluk Sebze Üretimi ile Dünyada 4. Sırada
    Konu Sahibi Bahcesel Robot Forumsel.com Bahcesel ve Tarımsal Haberler
    Cevap: 0
    Son Mesaj : 30.11.07, 00:13

Bu Konu için Etiketler

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Var
  • Mesaj Yazma Yetkiniz Var
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306