Fosfor (P)
Bitkiler ortamda bulunan fosforu kökleri aracılığıyla primer ortafosfat (H2PO"4) iyonu olarak absorbe eder. Çok az da olsa fosforun sekonder ortafosfat (HPO~"4), pirofosfat ve metafosfat gibi öteki şekilleri de bitkiler tarafından alınabilmektedir. Bu inorganik fosfatlar yanında, bitkiler or¬ganik maddelerin parçalanma ürünleri olan nükleik asit ile fitin gibi bazı organik fosfatlardan da yararlanabilmektedir. Buradan şu sonucu da çıkarabiliriz. Fosforun bitki gelişmesinde önemli bir rolü vardır. Çünkü organik bileşiklerin yapı maddeleri olan nükleik asit ve fitinin oluşmasında fosforun rolü büyüktür.
Fosforun yeteri kadar bulunmaması durumunda öncelikle bitkinin generatif organ gelişmesi yeteri kadar olmaz, bitkiler iyi çiçek oluşturamaz, meyveleri yeteri kadar büyüyemez ve tohum meydana ge¬tirmez. Kökler fosfor noksanlığında iyi büyüyemez ve etrafa yayılamaz. Bunun yanısıra bitkide metabolizma işlemleri yavaşlar. Fosfor nok¬sanlığı en yaşlı yapraklarda öncelikle kendini gösterir. Alt yapraklarda normal yaprağın yeşil rengi açık yeşile döner, bu renk yavaş yavaş mavi, morumsu-kırmızı ve mor olur. Bu sırada bitki genelinde büyüme yavaşlamış ve üst yapraklar koyu yeşil bir renk almıştır. Çünkü metabo-lik etkinliği fazla olması nedeniyle genç yapraklar ve sürgünler fosforu yaşlı kısımlardan kendilerine çeker ve kullanır. Bunun için önce yaşlı kısımlarda fosfor noksanlığı kendini hissettirir. Fosfora en fazla ge¬reksinim bitkinin genç dönemlerinde olur, daha sonra azalır. Ancak ileri safhalarda tohumda ve meyvede birikim meydana geldiğinden bitkideki fosfor miktarında kısmen bir artış gözlenir.
Fosfor fazlalığı belirtileri gözle kolay görülemez. Fosfor fazlalığı Ca, Fe ve Zn gibi diğer elementlerin üzerine etki yaparak onların nok¬sanlıklarının ortaya çıkmasına sebep olur. Bu bakımdan fosfor yukarıda belirtilen elementlerle zıt ilişki içindedir.

Serlerde Gübreleme

Prof Dr Atila GÜNEY - Doç Dr Cihat KÜTÜK