Toprak Hazırlama ve İşlenmesinde Kullanılan Alet ve Makinalar
Peyzaj uygulamalarında kullanılan toprak işleme aletlerinin, elle çalışan en basitinden makine gücüne dayanan en gelişmişlerine kadar hepsi de ekonomik sınırlar içinde işi kolaylaştırma, işin yapılma süresini kısaltma, böylece işin verimliliği ve kalitesini artırma ve bütün bunların sonucu dikilen bitkilerin gelişmesini hızlandırması amaç edinmiştir. Ancak alet ve makinaların mevcut koşullara göre isabetli seçimi gerekir.
Basit El aletleri
El aletleri; bir işleyici organ ve bir saptan oluşarak insan kuvvetiyle kendi ölçüleri içinde toprağı daha kolay daha iyi ve daha hızlı işlemeyi amaçlayan basit aletlerdir.
Basit el aletlerinin seçiminde ve kullanma tekniğinde iki önemli özellik vardır:
Bunlardan birincisi; bu alet ağırlığının ele iyi gelmesi, uygun malzemeden yapılması, alet ağırlığının insan gücüne ve uzunluğunun insanın beden ölçülerine uygun olması, rahat ve kolay çalışabilirliği ekonomik açıdan büyük kolaylık sağlar.
Bel küreğinin sapının ele kolay oturması ve avucu acıtmadan kullanılabilmesi, boyunun dengeli olması ve kesici kısımlarının en az engelle çalışılabilir nitelikte bulunması, bugün pahalı olan el emeğini çok büyük ölçüde verimli kılar.
İkincisi; el aletlerinin her bir işin özelliğine göre ayrı nitelikte olmasıdır. Bu konuda en uygun aletin seçimi yanında, aynı cins el aletinde de kullanım amacına göre daha farklı özelliklerin bulunması aranmalıdır. Örneğin, toprağı derinden kabartmak gereken yerde, kullanılan çapa ile bakımda boğaz doldurma işinde veya çukur açmada, ot temizliğinde kullanılan bir çapanın farklı olması gerektiği gibi, toprağın sert veya gevşek bünyede oluşuda göz önünde tutularak, işe ve koşullara göre ağır veya hafif, geniş veya dar ağızlı farklı tipte çapalar kullanılması gerekir. Küçük peyzaj uygulamalarında; fidanlıklarda ve park ve bahçelerin bakım ve imalat işlerinde basit el aletleri olarak, bel küreği, kazma, el küreği, çeşitli çapalar, tırmık ve bunun gibi aletler çokça kullanılmaktadır.
Bel Kürek
Geniş levhalı ve kesici kısımları çelik olan özel kürekler olup, fidanlık işlerinde, park ve bahçe işlerinde en çok kullanılan el aletleridir. Bel kürek toprak işlemenin dışında, çeşitli yaşta fidanların sökümünde de kullanılır. En çok yuvarlak ve sivri uçta olanları kullanılır. Bunlar ile yapılan toprak işlemeye belleme denir. Toprağın bellenmesi için öncelikle parsel kenarında ağız tabir edilen bir bel kürek derinliğinde, yani 18-20 cm. derinlikte bir hendek açılır. Bunun için belküreğin ayak yardımı ile toprağa saplanan levha kısmı, sapın aşağıya indirilmesi sonucu topraktan bir kesek kaldırır ve kesek toprağı hendeğe doldurur, işleme aynı şekilde devam edilerek toprak bir belkürek derinliğinde işlenmiş olur (Resim:5.a). Fidanlık kuruluşunda makinalı çalışma yapılamadığı küçük sahalarda belkürekle krizma denilen yöntemle iki bel derinliğinde (34 - 42 cm.) toprak işlemek mümkündür. Krizma yöntemi iki çeşittir. Bunun için (Resim:5.b) başlangıç hattında iki bel derinliğinde hendek açılır, ondan sonraki sırada belkürek tekrar batırıldığında ilk belkürek derinliğindeki üst toprak biraz önce iki bel derinliğinde açılan hendeğin altına, ikinci belin işlediği derinlikten çıkan toprakta üstüne konmak suretiyle işlem devam eder. Ancak ham alt toprağın üstte çıkarılıp organik madde içerdiği zengin ve mikroorganizma faaliyeti bakımından aktif olan üst toprağın alta intikali, onun havalanma şartlarını bozduğundan bu yöntem toprağın mikroorganizma faaliyetine menfi etki yapabilir. Bunun için krizma müsait şarlarda gerekli olursa kullanılmalıdır.
İkinci Yöntem; Toprak, alt üst edilmeden iki bel derinliğinde işlenir. Bunun içinde önce parsel kenarında bir
bel derinliğinde fakat, bellemeye nazaran iki misli genişlikte bir hendek (ağız) açılır. Bu hendeğin taban toprağı bir bel derinlikte bellenir ve bu hendek sonraki belin batırılmasından çıkan üst toprakla doldurulur. Ortaya yeni hendeğin dibi ise bir bel derinliğinde işlenip, işe aynı şekilde devam edilir (Resim:5.c). Birinci yöntem uygulamada asıl derin belime yöntemine denktir. Krizma yöntemleri makinanın girmediği ve ilk defa işlenen yerlerde uygulanabilir. Gevşek toprakların işlenmesinde ve pulluklu sökümü yapılamayan küçük fidanlıklarda topraksız fidan sökümünde yaygın şekilde çatal beller kullanılır.Zira çatal bel ile fidan sökümünde fidanın kökleri kesilip zarar görmez.
Çapa :
Resim 3: Bel kürek, Çapa, Tirpitin
Ağız ve saptan oluşan işlevi oldukça fazla olan basit el aletlerindendir. Çapa, fidanlıklarda ot alma toprağı sığ olarak işleme (çapalama), boğaz doldurma vb. işlerde kullanılırlar. İşin amacına ve toprak türüne göre çapa ağzının genişliği, levhasının derinliği değişir. Ağır ve taşlı topraklarda ağzı dar, kalın, nispeten uzun (ağzı 10 - 12cm. genişlikte ve uzunluğu 20cm. civarında) kullanılır. Daha hafif topraklarda, sathi toprak işlemelerinde ve ot almada ise geniş ağızlı (20 - 25cm.) çapaların kullanılması uygundur
Cipin :
Bir tarafı iki veya üç dişli, çapaya göre daha küçük ağızlı, kısa saplı bir el çapasıdır. İşlevi; küçük sahalarda, fidanlıklar ve ev bahçelerinde sıkça kullanılırlar. Yastıklarda ve çiçek parterlerin yabancı otlarının temizlenmesinde de tirpitinler daha çok kullanılırlar.
Kazma :
Resimde de görüldüğü gibi iki taraflı işlevi olan bir tarafı sivri diğer tarafı yani ağız kısmı genişçe ve kesici olup, sapı olan bir toprak işleme aletidir. Kazma, kanal açmada, ağır toprakların derince işlenmesinde, köklemede kullanılabilir.
El Küreği :
El küreği bilineceği gibi, genişçe ve hafif sivri uçlu bir ağız ve sap kısmından oluşmuştur. El küreğinin kullanım amacına göre birçok çeşidi vardır. Bunlar; inşaat küreği, çeltik küreği, düz kürek, kum küreği, bahçe küreği, kömür küreği vb. sıralanabilir. Kürek de, diğer basit el aletleri gibi fidanlıklarda, bahçelerde, peyzaj uygulamalarında sıkça kullanılır.

Tırmık :
Toprak işlemede fazlaca kullanılan el aletlerinden birisi de tırmıktır. Değişik sayıda parmaktan oluşan gövde kısmiyle buna takılan saptan oluşur. Tırmıklar, ölü örtü ve ince dalların sahadan uzaklaştırılmasında, yastık yapımında, işlenmiş toprağın daha çok ufalanmasında, çim ve benzeri bitkilerin ekiminden önce toprağın tesviyesinde kullanılır.



El Arabası :
Birçok iş sahasında olduğu gibi peyzajda ve fidanlıklarda kısa mesafeli yük taşıma işinde kullanılan el aletidir. El arabaları; bir tekne, şase, teker, iki kol ve ayaktan müteşekkildir.
Bakımı : El arabası iş bitiminde temizlenir, gerek görüldüğü zaman teker muindeki bilye yağlanır ve kullanım dışı zamanlarda nem ve yağış almayan ortamda bekletilir.
Toprak işlemede kullanılan basit el aletleri; kullanım dışı zamanlarda, güzelce temizlenir, gerekli yerler yağlanır ve yağış almayan yerlerde muhafaza edilmelidir. Bir sonraki toprak işleme mevsiminde de aynı aletlerin kullanılacağı unutulmamalıdır.