melia azaderach - tesbih ağacı - hint leylağı



kışın yaprağını döken, seyrek dallı, dağınık tepeli, 6-15 metre boylanabilen bir ağaçtır. vatanı güney ve doğu asya ve himalayalar'dır. türkiye'de akdeniz, ege ve marmara bölgeleri şehir ve kasabalarında yol ve park ağacı olarak yetiştirilmektedir. bu ağaçtan elde edilen melia yağından ve kabuklarından yararlanılır. odunu güzel cila tutar, özellikle öz odunu koyu renklidir. odunu nefesli müzik aletleri yapımında kullanılır. meyvelerinden kolye, tespih yapılır. gri gövde çatlaklıdır.

1-2 cm. boyundaki leylak renkli çiçekler 20-35 cm. boyunda bileşik, seyrek salkımlar oluşturur. 25-60 cm. uzunluğundaki çift kat bileşik yaprak 5-11 ikincil bileşik yapraktan oluşur. her bir ikincil bileşik yaprak 3-9 yaprakçık taşır. geniş mızrak biçimindeki yaprakçıklar 3-10 cm. boyunda ve 2-4 cm. genişliğindedir, açık yeşil renkte, kenarları dişlidir, ezildiğinde kötü kokar. yaprakları dişbudaklara benzer, sürgünlere dizilişleri almaçlı, oysa dişbudaklarda karşılıklıdır. yaprakçıklarının kenarları keskin dişlidir. 6-10 mm. çapındaki küresel meyve, önceleri yeşil, olgunlaşınca sarı ya da açık kahverengindedir. yapraklar döküldükten sonra bile meyvelerin hepsi dökülmez, bir kısmı kışı ağaç üstünde geçirir. Çiçekler leylak renginde, güzel kokulu bileşik salkım halindedir. meyve iri bir tesbih tanesi andırmakta olup, çekirdekli sulu meyvedir. endocarpın üzeri kemik gibi sertleşmiştir, üzeri cilalı gibi olup, süs eşyası (tesbih, kolye gibi) yapılmaktadır. meyveler zehirlidir.