Burada toprak solarizasyonu nedir, ne tür canlıllara etkilidir ve nasıl uygulanır ? sorularına cevap bulabilirsiniz.
Kültür bitkileri bir çok toprak altı patojen, parazit nematot, yabancıotlar, hatta böcekler tarafından ekonomik önemde kayıplara neden olur. Dayanıklı çeşitler, ürün rotasyonu ve peptisidler ve diğer mücadele yöntemleri bu zararlıları kontrol altına almada yetersiz kalabilir. Ayrıca peptisidlerin diğer canlılara ve çevreye olumsuz etkileri ve insanların organik tarıma yönelimi de mücadele programlarında değişikliğe ya da yeni alternatif arayışlara neden olmuştur. Bundan dolayı son yıllarda terçih edilen mücedele yöntemleri özellikle sağlıklı ve emniyetli olan alternatif programlara kaymıştır. İşte toksik ve maliyetçede pahalı peptisidlere ve ürün rotasyonuna alternatif bir mücadele yöntemlerinden biri toprak solarizyonudur. Toprak solarizasyonunun uygulanması basit, güvenli ve etkili bir mücadele yöntemi olarak karşımıza çıkmıştır. Güneş enerjisinden elde edilen radyant ısı, toprakda bulunan bir çok canlıya öldürücü etkiye sahiptir. Bu amaç doğrultusunda temiz polietilen malç ya da plastik toprakta (3-6 mm kalınlığında) solar ısının tutulması ve yükselmesi için kullanılmaktadır. Özellikle sıcak mevsimlerde ve ürünün yetiştirilmediği aylarda bir ile bir kaç hafta ya da ay arasında değişen bir sürede, toprak plastik örtü ile kapatılır. Bu geçen süre içerisinde yaklaşık 50-60 cm derinliğine kadar olan topraklarda yükselen ısı zararlıları ve yabancıotları öldürmek için genellikle yeterli olmaktadır. Yapılan araştırmalarda toprak sıvcaklıkları 10 cm derinlikte 45-50 °C ve 20 cm derinlikte 38-45 °C' ye kadar çıktığı belirtilmektedir.
Toprak solarizasyonu ile kontrol altına alınabilen hastalıklardan bazıları: domates, patates, patlıcan, pamuk ve çilekte Verticillium solgunluğu; domates, kavun, soğan ve pamukta Fusarium solgunluğu; soğanda pempe çürüklük; yerfıstığında güney yanıklık; patates, soğan ve fasulye de Rhizoctonia hastalığı (çökerten); süs bitkilerinde Phytophthora kök çürüklüğü ve değişik bitkilerde nematodlar örnek olarak verilebilir.
Bu zararlılar solarizasyon uygulanan alanlardan tamamen eradike edilemezler, ama puluk katmanında (50-60 cm) bulunan zararlıların sayısında önemli ölçüde azalma görülür ve bu da ürün üretimi için yeterli olabilmektedir. Solarizasyon uygulaması tekrarlanmazsa, yabancıotlar üzerindeki etkisi bir sonraki sezonda görülmeyebilir. Kumlu ya da kumlu verimli topraklarda nematodlar öldürücü sıcaklığın oluştuğu derinliğin altındaki yerlerde de canlı kalabilir, sonuçta zarar bazen sadece derin köke sahip ürünlerde görülebilir, fakat derin köke sahip olmayan bitkiler ciddi zararlanmalardan kurtulabilir.
Solarisazyon uygulamalarının yapılması ile verimde umulmadık şekilde artışlar görülebilir. Bunun nedenlerinden bazıları; toprakta bazı küçük düzeyde zararlı olan patojenlerin yok edilmesi, toprakta bazı besinlerin alınabilirliğin artması ve rakabetin azalması gibi faktörlerdir. Biyolojik mücedelede kullanılan organizmalarda solarizasyon uygulanan topraklarda daha iyi kolonize olmaktadır, bundan dolayı her iki metod birlikte kullanılabilir. Ayrıca peptisid harçamalarında azalma sağlayacağından dolayı da büyük ölçüde ekonmiktir.
Solarizasyonun uygulanması
1) Toprağın hazırlanması
Metilbromid ya da metamsodyum gibi toprak fumigasyonunu uygalayan çiftçiler toprak solarizasyonuna kolaylıkla eçebilirler, aynı zamanda bu teknik küçük çiftçiler tarafından da kolaylıkla uygulanabilir. Solarizasyon uygulanacak toprak alanı tohum yataklarında yapılan hazırlıkta gibi sürülmeli ve işlenmelidir. Bu yüzden hazırlanan toprak gevşek ve tavında olmalıdır. Toprak yüzeyinde büyük toprak parçaları ve bitki artıkları da bulunmamalıdır. İyi bir toprak işleme aletleriyle toprak ve bitki artıkları iyice parçalanmalı ve toprağın geçirgenliği arttırılmalıdır. Eğer toprak iyi işlenmezse iri toprak parçaları ve bitki artıkları toprakta boşluklar oluşturur, buda ısının iletilmesini ve yükselmesini engeller. Ayrıca toprakta kalan bu tür kalıntılar yeteri kadar ince olan plastiklerin örtülerin parçalanmasına ya da delinmesine neden olacağından etki tam olmayabilir.
2) Toprak nemi
Solarizasyon uygulanacak toprak kuru ise, plastik ile kaplamadan önce toprak doyum noktasına gelinceye kadar iyice sulayın, çünkü bir çok toprak zararlısı kuru topraklardan ziyade nemli topraklarda sıcaklıklara daha hassatırlar. Ayrıca ısının daha derinlere iletilmesi ve bazı mikroorganizmaların dayanıklı spor devresinden vejatatif gelişme devresine geçmesini sağlamak için sulamanın mutlaka yapılması gereklidir. Eğer mümkün ise toprak solarizasyonu süresince plastikörtü altına damalama sulama düzeneği kurulabilir. Böylece toprağa gerektiğnde nem sağlanabilir ve mevcut toprak nemi daha iyi muhafaza edilir. Damlama sulama yapılmayan yerlede ise etkili bir solarizasyon için ara sıra salma sulama yapılmalıdır.
3) Plastik örtüler
Solrizayonda temiz, UV-stabil ve 0.5-4 mm kalınlığında plastik (polyethylene or polyvinyl chloride) örtüler kullanın. Örtü materyali toprağın üzerine serilebilmesi için de yeteri kadar esnek olmalıdır. Hatta iki katlı ve hava ile izole edilmiş ince plastiklerin kullanımı (ince ve çit kat plastik örtü olabilir) toprağın sıcaklığını ve solarizasyon uygulamasının etkinliğini artırdığı belirtilmektedir. Plastik örtünün kenarları rüzgar tarafından açılmasını ve ısı kaybını engelemek için de kenarları yaklaşık 10-25 cm toprak içine gömülmelidir.
Kullanılan beyaz ya da siyah plastikler örtüler güneşin solar radyasyonu sayesinde toprak sıcaklıklarının yükselmesini neden olur. Çok ince olan plastikler (0.5 to 1 mm) maliyeti düşürmekte, fakat çok fazla kolaylıkla yırtılabilir, bundan dolayı sera gibi kapalı alanlarda kullanılabilir. Daha kalın olan plastikler (2 mm ya da daha fazla kalın olanlar) rüzgar zararının veya benzer problemlerin olası olduğu açık alanlarda kullanılabilir. Plastik örtüde açılan çok büyük delikler ısının kaybolmasını engellemek için bir izole edici bant ile yapıştırılmalı ya da bir şekilde kapatılmalıdır.
Plastikler elle ya da makine ile örtülmekte ve birleşme yerleri bir yapıtırıcı ile kapatılmaktadır. Büyük ve geniş plastiklerin kullanımı, özellikle uygulanan alanlar hastalık ve nematodlar ile bulaşık ise her zaman tercih edilmelidir. Ayrıca solarisazyon işlemi tamamlandıktan sonra bu örtüler malçlama içinde kullanılabilir. Hatta seralarda plastik örtüler kaldırılmadan da açılan deliklerden bitkiler toprağa şaşırtılabilir.
Etkili bir solarizayon uygulaması için örtülerin kenarları mutlaka toprak içine gömülmelidir.
4) Uygulama sürüsi (zamanlama)
Toprak kökenli zararlıların ve yabancıot tohumların ölmesini sağlayan sıcaklıkların plastik örtü altında artması için uzun, sıcak ve güneşli günlere ihtiyaç duyulmaktadır. Toprak nekadar uzun süre ısıtılırsa, sıcaklık daha derindeki topraklara da ulaştığından zararlıların ve yabancıotların kontrolünde büyük ölçüde artacaktır. Etkili bir solarizasyon için en az toprağın 6-8 hafta plastik örtü ile kapatılması gerekmektedir