Yeni Islah Tekniğinin (Gen Düzenlemeleri) İlk Ticari Ürünü: Tatlı Su Çuprası

Tarımsal üretim, çevreyi koruyarak ve sürdürülebilirliği sağlayarak devam etmek zorundadır. Bu bağlamda, kaliteyi ve verimi arttırmak için, bitkilerde, hayvanlarda ve mikroorganizmalarda sürekli yeni genotipler geliştirilmek zorunludur. Islah da dediğimiz bu işlem kapsamında, seleksiyon, melezleme, mutasyon gibi klasik yöntemlere, doku kültürü, yabancı gen aktarımı ve diğer moleküler biyolojik gelişmeler de katılarak, 2015 yılına kadar gereksinim duyulan yenilikler yapıldı, genotipler, çeşitler geliştirildi.
Son yıllarda, aslında eski bir yöntem olan mutasyonun, farklı bir uygulaması karşımıza çıktı: Yeni Islah Teknikleri (YİT) – genom veya gen düzenlemeleri. Teknik, aslında mutasyonun laboratuvarda gerçekleştirilmesi ile benzerlik göstermektedir. Canlının genlerinde, moleküler düzeyde, genom içi düzenlemelerle bir değişimin sağlanmasıdır. Burada amaç, hedef genotiplerin kısa sürede elde edilerek, üreticilere ulaştırılmasıdır. Yeni ıslah teknikleri (YIT) diye de tanımlanan bu genom düzenlemeleri, bir seri yeni gen mühendisliği yöntemlerini kapsamaktadır[1]. Bu yöntemlerde, GDO’lardaki gibi dışarıdan herhangi bir gen transferi söz konusu değildir. Tersine, hedeflenen genin, işlem aşamasında uygulanan, geçici DNA kesici enzimler yardımı ile susturulması, etkisinin artırılıp azaltılması, yani mikro-mutasyona tabi tutulması ile yeni genotipler elde edilmiş oluyor.
Genetiği Değiştirilmiş Organizmalarda (GDO), yani transgenik canlılarda bir gen, başka tür veya çeşitten transfer edilmiştir. Ve piyasaya sürülme öncesinde çevre, sağlık gibi birçok risk testlerinden geçtikten sonra tescillenirler. Dolayısı ile bir genotipin firmasına maliyeti 100 milyonları aşmaktadır. O nedenle GDO yöntemi adeta küresel çok uluslu firmalarla özdeşleşmiştir. Tersine YİT ile genotip geliştirme masrafları, düşük bütçeli yeni müteşebbis firmalar, üniversiteler ve kamu kuruluşlarınca dahi karşılanabilecek düzeydedir.
Tatlı su çuprası (tilapia), karides, somon ve konserve ton balığından sonra en çok tüketilen dördüncü deniz ürünüdür. Transgenik somon üreticisi AquaBounty ve ana hissedarı Intrexon, işte bu genom düzenleme yöntemi ile ortaklaşa bir tatlı su çuprası genotipi (FLT01) geliştirmişlerdir[2]. Basın bildirisi ile duyurulan bu olay, aslında genom düzenleme yöntemi ile ticarileştirilmiş ilk canlı. Bu projenin Arjantin’de yürütülerek sonuçlandırılmasının ana nedeni, bu ülkede gen düzenlenmelerinin, GDO yasal düzenlenmeleri mevzuatının dışında tutulması.
Ürün geliştiricilerine göre, balık fileto veriminde % 70lik, büyüme hızında % 16’lık, yemden yararlanmada da % 14’lük bir artış sağlayarak ticari avantaj yakalanmıştır. Yetiştirme süresindeki kısalma ile hastalıklarla ilgili riskleri azaltabilecek, girdi maliyetlerinde azalmalar sağlayabilecektir.
AquaBounty firması dünyada transgenik somonu ilk ticarileştiren firmadır[3]. Transgenik somon her ne kadar Kanada’da market raflarında yer alıyorsa da, ABD de tescil işlemleri davam etmektedir.
Aslında Brezilya’da 2018 yazında, gen düzenleme yöntemi ile geliştirilen, sıcak koşullara adapte olabilen bir ANGUS buzağısını (Gazelle) duyurulmuştu[4]. Bu projede hedef, tropik yörelerde yetiştirilmekte olan ZEBU ırkı yerine, eti daha çok tercih edilen ANGUS ırkının devreye sokulması idi. Geliştiricisi Recombinetics firması, bu genotiplerin, Brezilya tarım ekonomisine büyük katkı sağlayacağı beklentisinde.  
Arjantin ve Brezilya’daki bu iki olay,  bitki ve hayvan genotipleri geliştirme konusunda son yıllarda öne çıkan genetik mühendisliği uygulamalarında GMO ve gen düzenleme yöntemlerinin karşılaştırılmasına fırsat vermektedir. Önce 100 milyon dolarları geçen GDO çeşit geliştirme masraflarının, gen düzenlemelerinde söz konusu olmadığını belirtelim. Nitekim gen düzenleme yönteminde tescil formalitelerinin, GDO tescil sistemleri ile aynı tutulmadığı ABD’de, son tescil başvurularında yer alan 23 çeşit adayından yalnız üçü, o büyük – küresel tohumculuk firmalarına aitken, diğer 20 si yeni 5-6 yıllık küçük – orta işletmelere, yeni müteşebbis firmalara veya üniversitelere aitti. İşte bu YIT, dünya tohumculuk pazarını sarsacak bir gelişme gibi görünüyor. Küçük-orta boy firmaların YİT yöntemleriyle, kısa sürede ve minimum masrafla geliştirdikleri yeni çeşitlerle, küresel çok uluslu firmaları yakalayabilme ve hatta onları tohum pazarında sollayabilme olasılıklarını ortaya koymaktadır. Tabiiki yeterli sermaye sağlayarak.
Dünya tarım ekonomisine büyük katkı sağlayacağı beklenen yeni hayvan ve bitki genotipleri geliştirme konusunda öne çıkan GDO ve gen düzenleme yöntemlerinin, temelde farklı oldukları maalesef topluma iyi anlatılamamıştır. GDO da başka bir türden yabancı bir gelmekte iken, YİT de ise var olan genin fonksiyonunun susturulması, etkisinin artırılıp azaltılması, yani mikro-mutasyona tabi tutulması ile yeni genotipler yaratılmaktadır.
Avrupa Adalet Divanı’nın (ECJ) gen düzenlemesi hakkındaki Temmuz 2018 kararı ile YİT, AB’nin GDO yönergeleri kapsamında değerlendirilecektir. Yeni ıslah tekniklerinin Avrupa’da devreye girmesine, mahkeme kararı ile yasak getirilmesi ilginçtir[5]. Küresel ısınma gibi bir olgu arifesinde, dünya gıda güvencesi için kaçınılmaz olacak sıcağa, kurağa, hastalıklara vs. dayanıklı bitki ve hayvan genotiplerin kısa zamanda, daha ucuz bir şekilde geliştirilme kapısının, bir mahkeme kararı ile kapatılması, çağımızda pek akıl kârı gibi görünmemektedir. Yani YİT yöntemi ile geliştirilen bir çeşidin geliştirme maliyeti, bir seri testle yüzlerce milyon dolarlara çıkacak ve ürünün ekimi de yasak olacak. Tanım yerinde ise bilim insanına “bu konuda çalışmayın” deniliyor. Durum böyle olunca, bakın bazı konu uzmanları neler diyor[6]:
  • “Avrupa, son 30 yılın en büyük biyoloji devriminden kopuyor”;
  • “Avrupa, önümüzdeki on yılda, gıda ve tarımdaki yenilikler konusunda çok geri kalacak”;
Gen düzenleme yöntemleri, Çin’de çocuklara HIV e karşı dayanıklılık kazandırmak amacıyla, başarılı bir şekilde uygulanmaya başlanmıştır[7].
Bu yeniliklerden ülkemiz yararlanabilecek mi? Çiftçi ve tüketicimiz için sağlanacak artı değerlere her zaman gereksinim olacaktır. Gıda ve tarımdaki yenilikler konusunda fazla geri kalmamak için, yetkili kadroların ve tarım paydaşlarının bir an önce harekete geçmesi kaçınılmaz görünüyor.
Nazimi Açıkgöz


[1] http://blog.milliyet.com.tr/dunyada-yeni-islah-teknikleri-meyvelerini-vermege-basladi/Blog/?BlogNo=594118
[2] https://www.fishfarmingexpert.com/article/aquabounty-gets-argentina-go-ahead-for-edited-tilapia/
[3] http://blog.milliyet.com.tr/-karadeniz-somonu–gelecek-vadediyor/Blog/?BlogNo=574207
[4] https://geneticliteracyproject.org/2018/10/08/video-meet-the-gene-edited-cows-that-could-revolutionize-beef-production/
[5] https://nacikgoz.blogactiv.eu/2018/10/09/new-plant-breeding-technics-have-started-to-bear-fruit/
[6] https://www.euractiv.com/section/agriculture-food/news/eu-farmers-hostages-of-unstable-politics-and-technology-gap-report-claims/
[7] https://www.wired.co.uk/article/china-crispr-genetically-modified-babies-hiv
Facebookta paylaş
Twitter'da paylaş
Google+'da paylaş!
Pinterest'te paylaş!

Yorumlar 41

Bettina
Bettina Tarih 14 Eylül 2022 09:37
Paragraph writing is also a fun, if you be acquainted with then you can write if not it is complex to write.


my web page :: doryanis machinarium maze map
Jacob
Jacob Tarih 18 Eylül 2022 18:06
Thanks a lot for sharing this with all people you actually recognize what you're talking approximately!
Bookmarked. Kindly additionally consult with
my site =). We will have a link change arrangement among us

Feel free to surf to my web-site valorant cheats hacks
Christy
Christy Tarih 19 Eylül 2022 04:51
Thanks very nice blog!
Alexander
Alexander Tarih 26 Eylül 2022 02:49
Yesterday, while I was at work, my cousin stole my apple ipad and tested to see
if it can survive a twenty five foot drop, just so she can be a youtube sensation. My
iPad is now broken and she has 83 views. I know this is entirely off topic but
I had to share it with someone!

Also visit my web page: เครื่องย่อยเศษอาหาร
Maurine
Maurine Tarih 29 Eylül 2022 08:53
Botox Filler Canary Wharf IOD https://theskinsuite.co.uk

My web рage; Frozen Vegetables
Glinda
Glinda Tarih 29 Eylül 2022 22:12
Cosmetic Injectables Clinic East London https://www.londonlipclinic.co.uk

Here іs mʏ site :: Civic Centres
Philipp
Philipp Tarih 30 Eylül 2022 00:01
Skincare Treatments http://prettygirlsaesthetics.co.uk

Here is myy blog; authentic chanel t shirts
Valentin
Valentin Tarih 30 Eylül 2022 05:58
Dг. John Rackham

Ⅾr. John Rackham earned һiѕ Doctor ⲟf Pharmacy degree fгom
Washington Statе University in 2009. He іs a membeг of thе International Socity of Cannabis Pharmacists (ISCPh) aand іs currently working ߋn һiѕ Endocannabinoid Medicine Certification, offered tһrough Thе American Journal of Endocannabinoid Medicine.
He is аlso a membeг of the American Pharmacists Association (APhA), tһе Naional Community
Pharmacy Association (NCPA), ɑnd the Washington Stаte Pharmacy Association. Ηе earned a
Certification in Endocannabinoid Medicine from Cannabis Patient Care inn 2022.


Ϝor ɑlmost 12 yearѕ, Dr. Rackham һas advised аnd educated patients on һow to ƅest սse tһeir
medication, safely and effectively. Іn 2017, he recognized the neеd and demand for CBD
edfucation іn his own pharmacy. Realizing tһe potential hewalth benefits tһat CBD coulpd offer,
һe researched and sought οut а hіgh-quality CBD manufacturer, tһеn established ɑnd grew the CBD portion of hiѕ business.
Dr. Rackham quicкly became an in-house CBD expert, providing
guidance aand counsel fоr proper uѕe, including evidence-based indications, dosing, administration, ѕide effects,
drug interactions, aand expectations оf therapy.


In hіs spare time, һе studies taekwondo with his son, plays іn an ’80s rock cover band, and enjoys vacationing
in Hawaii ԝith hhis family.

my webpage - Direct Mail
Sonja
Sonja Tarih 1 Ekim 2022 07:55
Hackney arrow&v https://facecliniclondon.com

My paցe - Plan Printing
Veola
Veola Tarih 1 Ekim 2022 15:34
Dr. Annna H. Chacon

Ɗr. Anna H. Chacon is a dermatologis аnd Miami,
Florida, native. Տhe graduated as valedictorian from Carrollton School ⲟff the Sacred Heart iin Miami аnd was accepted іnto aan Ivy League medical
school her senior year of higһ school. Ѕһe completed һer bachelor’ѕ in economics
and medicine аt Brown University tһrough tһe combinedd Program іn Liberal Medical Education. While at Brown, shе received a scholarship
to pursue clinical clerkships ɑt one of tһe largest hospitals іn tthe Middle East, Rambam
(Rabbi Moshe Вen-Maimon) Meical Center in Haifa, Israel, through
tһe Rappaport Fculty oof Medicine оf the Technion, Israel’s olɗest university.
Sһe pursued ɑ fellowship in dermatologic аnd
laser surgery ɑt thee University of Miami ɑnd completed һeг surgical internship at Orlando
Regional Medical Center іn Orlando. Sһe completed һer dermatology residency ɑt the LAC + USC Medical Center іn ᒪߋs Angeles,
California, ѡherе she seved аs chief resident.
At L.A. County, Dr. Chacon ԝas exposed tο a wide range ᧐f paathologies mmost ther derkatology residents ϳust read about in textbooks.



After graduating frⲟm residency, she wlrked in the ABC News
Medical Unit іn Neww York City аѕ a medical journalist, reporting and covering breaking medical news nationwide ɑnd internationally.
Ꭲhroughout һеr career, she hɑs ƅeen ablе to work att
Asian Hospital & Medical Center aand tһe Ꭱesearch Institute of Tropical Medicine, ann authority Ьy the
Philippines Ministry ߋf Health, tto prevent annd control tropiccal аnd infectiouus diseases
іn dermatology, including leprosy, Hansen’ѕ disease, and HIV in Manila,
the Philippines. Shee aⅼsо has traveled internationally
tօ sеe patients, present papers internationally, ɑnd furtһеr expand and bdoaden her
education, knowledge and breadth in dermatology.

Ꮮook into my blog post: Bag Parts
Accessories wholesale
Elena
Elena Tarih Bugün, 14:45
Ɗr. John Rackham

Ⅾr. John Rackham earned his Dotor оff Pharmacy degree from Washington Ѕtate University in 2009.
He іs a memƅer of the International Society ߋff Cannabis Pharmacists (ISCPh) аnd is curtrently wⲟrking on hіs Endocannabinoid Medicine Certification, offered tһrough Thе American Jourbal of Endocannabinoid Medicine.
Ηe is also a member of tһe American Pharmacists Association (APhA), tһe National Communty Pharmacy Association (NCPA), аnd
the Washington Statе Pharmacy Association. He earned a Certification іn Endocannabinoid Medicine fгom Cannzbis Patient Care іn 2022.


For almost 12 years, Dr. Rckham hаѕ advised ɑnd educated
patients on һow to best usе tһeir medication,
safely ɑnd effectively. In 2017, һe reccognized the need and demand forr CBD education in his ownn pharmacy.
Realizing tһe potential health benefits that CBD couⅼd offer, hе researched and sought out a һigh-quality CBD manufacturer,
tһen estaboished аnd grew thе CBD portion of hіs business.
Dr. Rackham ԛuickly became аn in-house CBD expert, providing guidance ɑnd counsl for
proper use, including evidence-based indications, dosing,
administration, ѕide effects, drug interactions, and expectations օf therapy.


In һis spare time, he studies taekwondo ԝith hiss son, plays in an ’80ѕ rock cover band, аnd enjoys vacationing іn Hawaii witһ hіs family.


Also visit mү web blog: Worⅼd Jewellery
Yorum ekle

Yorum ekle

    • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
      heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
      winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
      worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
      expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
      disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
      joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
      sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
      neutral_faceno_mouthinnocent
Okunamayan kodu yenilemek için resmin üstüne tıklayınız